YIL DEĞİŞTİ,BİT PAZARINA NUR YAĞDI

 

                       YIL DEĞİŞTİ, BİTPAZARINA NUR YAĞDI

  Her zaman yeni yıl gelirken takvim de değişiyor, ama insan çoğu zaman yerinde kalıyor. Bir gecede veya 365 günde eskiyen yıl, bir gecede yenilenen umut fikri; kulağa çok hoş, ruha ise çok ağır geliyor. Biliyoruz ki hayat, o kadar hızlı karar değiştirmiyor. Zaman hep koşuyor; insan ise çoğu zaman ardında bıraktıklarını toparlamakla meşgul…

  Bu yüzden “iyi yıllar” , “ mutlu yıllar” denince, insan bir an duruyor. İyi olan nedir, mutlu kime denir, pek düşünülmeyen kavramlar değil midir? Çoğu zaman olduğu gibi, söz ağızdan çıkınca, kalp ise arkadan yetişmeye çalışıyor.

  Oysa halk bilir aslını:

İyi yıl; borcun az, uykunun derin ve huzurlu olduğu yıldır.

Mutlu Yıl; sofra başında yüzlerin eksilmediği, sokaktaki insanın gülümsediği yıldır.

   Bugünün dünyası bir yandan “yenilen” der, öte yandan “biriktir” diye uyarır durur. Evler büyür, odalar tıka basa dolar, dolaplar taşar. Balkonlar bile bu kültürden payını alırlar. Anne-baba bir ömür boyunca “lazım olur” diyerek saklar; sandıklar, vitrinler, çekmeceler sessizce dolup taşar. O eşyalar ile birlikte hatıralar da yerleşir eve.

  Ya sonra? Zaman kimseye sormadan, danışmadan kendi işini yapar; her daim yaptığı gibi! Gözler yumulunca, evler ve odalara, dolaplara, vitrinlere kurulmuş eşyalar savrulur… Kısacası, evler susar.

  Uzaklarda yaşayan çocuklar gelir; suçlu değiller, aceleleri vardır. Yaşam onları başka diyarlara savurmuştur. Ne saklananın hikâyesini bilirler, ne suskunluğun dilini… Ev boşaltılır. Bir ömrün ağırlığı, kasalara sığdırılır.

  Ve işte tam da o noktada, kimsenin adını koymadığı bir şey gerçekleşir:

 Bitpazarına nur yağar.

  Bu nur; ne alaycıdır, ne de acıklı. Burası, biriktirmenin vardığı yerdir. Ama eşyaların son durağı değil; hayatların el değiştirdiği bir eşiktir.

  Bir zamanlar başköşede duran masa, şimdi başka bir evde çay, kahve sunar. Anılarla dolu bir yastık, başka bir omuza yaslanır. Bir çerçeve, tanımadığı yabancı bir duvara asılır. Eşyalar utançla değil, sessiz bir kaderle yol alır.

   İnsanlık bugün uzay çağının yamacında duruyor. Yıldızlara bakıyor, gezegen hesaplıyor; ama hâla birbirine “iyi yıllar” dilerken neyi dilediğini sanki tam bilmiyor. Belki de bu yüzden daha muhteşem hayallerden çok, daha gerçek ve doğal günlere ihtiyacımız var.

   Yeni yıl, tek bir gecede vaat edebilir mi? Etmemeli… İnsan yılda bir değil; ocakta, martta, temmuzda, kasımda da yenilenebilir. Bir ayı daha sabırla geçirebilir. Bir ayı daha az eşya, daha çok hatırayla kapatabilir. Hatta insan, isterse anıları öldürmeden, bulunduğu ana her daim başka tohumlar ekebilecek zihinsel zenginliğe sahip tek canlıdır.

   İşte bu bakış, kadim zamanlardan beri bize yabancı değil. Barış Manço’nun dünyaya hem memleketten hem insanlıktan bakan o şarkısında olduğu gibi; yerini, kimliğini, yolunu soran ama kavga etmeyen bir ses vardır.

  Ne sadece eskiye sığınır, ne de yeniyi kutsar. İnsanı insan olduğu yerden çağırır. Yeni yıl, tam da burada düşünmek istiyor. Daha çok almak değil, daha çok bırakmak üzerine…

  Takvim değişirken insan da şunu da sorabilir kendine:

“Benden sonra ne kalacak?”

   Eşya mı, yoksa eşyanın başına gelen; sonsuza, evrensele yazgılı bir hikâye mi? Belki de iyi yıllar dilemek; çok şey istemek değil, az şeye razı olmayı bilmektir!

   Belki de bitpazarına yağan nur, şunu fısıldıyor:

 İnsan gider. Eşya kalır. Ama asıl kalan nasıl yaşandığıdır…

 Güven SERİN 

 

  

YAN YANA

 

              BÜYÜLÜ BEYAZ PERDEYE İKİ AYRI DOKUNUŞ

  Beyaz perde, özellikle son gitmiş olduğum Soyut Dışavurumcu Bir Dostluğun Anatomisi veya Yan Yana filmi, çocuklukta kurulan bir dostluğun çağrısıydı. Çocukluk derken, çok az çocuğun doğduğu yerde haftada iki kez film gösterildiği yıllara, o hatıralara dokunma şansı vardır. Bu hatıraların en yakın tanığı Mehmet Amcam ( Mehmet Serin ) dir. İzlediğimiz filmler belki sanat yönünden zayıfta zayıf olmasına ama sinema kültürümün emekleme zamanlarıyla birlikte ilk inşaatının başladığı yıllardı.

  Kimi filmler; hikâyesinden çok insana bakışıyla hatırlanıyor. Can Dostum da böyle bir filmdi. Fransız orijinali, seyircisini zorlamadan, parmak sallamadan, “bak böyle olmalı” demeden anlatıyordu. Samimiydi… Sessizdi… Yer yer güldürüyor ama asla gürültü yapmıyordu. En önemlisi de insanı, olduğu haliyle kabul ediyordu.

  Haluk Bilginer’in rol aldığı uyarlamayı izlerken ise şunu düşündüm:

Bu filmde çok ciddi emek var, ama o emek zaman zaman hikâyenin önüne geçiyor. Filmin hakkını da teslim etmeliyim; Haluk Bilginer rolüne çok iyi çalışmış, yaşamış ve rolünü iyice sindirmiş.

Feyyaz Yiğit, alıştığımız komedi kalıplarının dışına çıkarak ciddi bir yükün altına girmiş.

Hatice Aslan ve Bilge Önal da rollerini büyük bir disiplinle taşımış. Oyunculuklar zayıf değil; aksine çok güçlüydü.

  O büyülü beyaz perde, yani sinema sadece iyi oyunculukla ayakta kalmıyor, zihinlerin derinine inemiyor.

  Fransız orijinalinde hayat, olduğu gibi akıyor. Bilge Önal’ın canlandırdığı Figen karakterinin cinsel yönelimi saklanmıyor, fısıldanmıyor, utanılacak bir şey gibi köşeye itilmiyor. Kız arkadaşıyla bir anlığına görülmesi bile “normal” in tanımı olarak duruyor ortada. Çünkü film seyircisine “alış” demiyor; zaten alışıkmış gibi davranıyor.

  Uyarlamada ise aynı durum kulağa fısıldanıyor. Fısıltı, sinemada çoğu zaman cesaretin değil, çekingenliğin işareti sayılıyor. Ama beyaz perde, tam aksine çekingenliği değil, cesareti sever.

  Bir diğer mesele de dil…

  Orijinal filmde argo yerli yerinde, ölçülü ve hikâyeye hizmet ediyor. Uyarlamada ise argo, gereğinden fazla ve çoğu yerde hikâyenin önüne geçen bir gürültüye dönüşüyor. Ne yazık ki, oyuncuların bütün emeği, bazı sahnelerde bu emeği kurtarmaya yetmiyor.

  Küçük ama önemli bir detay:

Fransız filminde “acil” hastaneye yetişmeye telaşı, evrensel bir kaygı olarak duruyor. Bizde ise hastane adı veriliyor ve sahneye ticaretin kurnaz kokusu siniyor. O an, film sanki tökezliyor. Sanmayın ki bunu seyirci fark etmiyor! Beyaz perdenin şöyle bir yanı vardır; samimiyetsizliği hemen ele verir.

  Şunu açıkça söylemek isterim:

 Bu uyarlama asla kötü bir film değil. Ama orijinal filmin kalpten gelen sadeliğini tam olarak yakalayamıyor.

Yine de; oyuncuların emeğine saygı duyuyorum. Haluk Bilginer’in yüzündeki o büyük yorgunluk, Feyyaz Yiğit’in doğallığı, Hatice Aslan’ın bakışı… Bunlar sıradan ve kolay şeyler değil. Belli ki herkes elinden geleni yapmış.

  Belki de mesele ne uyarlamada, ne oyunculukta, ne de teknik detaylarda. Mesele, hikâyeye ne kadar güvendiğimizde gizli. Can Dostum, seyircisine güveniyordu; susarak anlatıyor, abartmadan dokunuyordu. Bizim uyarlamada ise anlatmak yetmemiş, altı çizilmiş, ses yükselmiş.

   Beyaz perde kendisine güvenen hikâyeleri ödüllendirir; fazlasını söyleyenleri ise sessizce eleyip geçer.

   Uzun zamandır uzak kaldığım beyaz perdeyle yeniden buluşurken, güne yalnızca bir film değil, geçmişi de ekledim. Huzurlu koltukta otururken Hüseyin Ağabey’in sert ahşap sandalyelerine, sık sık kopan filmin yeniden başlamasını yarı uykulu beklediğimiz yıllara uğradım. Zaman, sinema perdesinin önünde beni sessizce bir geçmişe, bir bugüne çağırdı…

 Güven SERİN 

 

   

HASAN AKARSU YENİ YIL

 

               YILI TAKVİMDEN DEĞİL, VİCDANDAN BAŞLATANLAR

  Yıl değişir ama herkesin içi değişmez. Takvim yaprakları düşer, yenileri asılır; fakat insanın içindeki yük, sevinç, eksiklik ve umut çoğu zaman yerli yerinde durur.

   İşte tam bu eşikte, Tekirdağ’da sessizce yapılan küçük ama içten bir çalışma, bize yılın sadece bir zaman meselesi olmadığını hatırlatıyor.

   Öğretmen kökenli yazar ve şair Hasan Akarsu, yeni yılı yüksek sesle karşılamayı değil, insana eğilerek selamlamayı seçenlerden.

  Onun yılsonu-yılbaşı arasında gelenek haline getirdiği bu çalışma, bir kutlama metni olmanın çok ötesinde, bir vicdan yoklamasıdır. Kimleri anıyoruz, kimleri unuttuk, neyi yaşadık, neyi hep erteledik… Bunları bağırmadan, gösterişe kaçmadan soruyor.

  Bedrettin Aykın’a, Osman Bozkurt’a yazılmış “Anı Şiir”ler, ölümü soğuk bir gerçek olarak değil de insanı tanımlayan bir hatıra olarak ele alıyor. Ne bir ağıt, ne bir süslü söz. Emek var, dostluk var, öğretmen sabrı var. İnsan, öleni anarken aslında kendi sorumluluğuyla yüzleşir.

  Ardından gelen “Daha Çok Yaşamak” şiiri ise sadece edebi değil, açıkçası sosyolojik bir metindir.

  Kış denizine girmeyen insan, sudan kaçan kedi, daldan dala ürkek uçan kuş… Bu imgelerin hepsi şunu söylüyor:

Hayata mesafeli duran, hayatı da eksik yaşar.

  Hasan Akarsu’nun dili tam da burada önem kazanır. İnsanı anlatırken onu yüceltmek yerine, ayağını yere bastırır. Çünkü bilir ki insan, doğadan ve çevresinden koptukça kendi içinden de uzaklaşır.

  Ve yazının sonuna gelen o sade cümle…

“ 2026 yılınız barış, sağlık, mutluluk getirmesi dileğiyle.”

Bu bir nezaket cümlesi değildir sadece.

Bir öğretmenin, bir şairin,

İnsandan vazgeçmeyen bir

 Kalemin ısrarıdır.

  Tekirdağ’ın böyle insanlara çok ihtiyacı var. Yüksek sesle konuşanlara değil; derin sesle, seslerle düşünenlere.

Yılı takvimden önce vicdanla başlatanlara…

  Yeni yıl kapıdaysa, belki de mesele daha çok konuşmak değil;

Daha çok yaşamak, daha çok anlamak, daha çok insan kalabilmek…

  Eski yıl gider, yenisi gelir; fakat insan birbirini hatırlamıyorsa, ne giden tam gitmiştir, ne gelen gerçekten yenidir.

  Eski yılın yükünü sırtından atmadan yeni yıla giren toplumlar bilirler ki, gerçek yenilenme takvimde değil; insanın insana yeniden bakabildiği yerde başlar.

 Kutlu Olsun; üstünden atılmış yüklerin yeni yılı…

 Güven SERİN 

  

 

 

 

 

  

ANKARA RESİM ve HEYKEL MÜZESİ

 

Kamera; Güven

Kamera; Güven

Mehmet Yücetürk

Sanatçıya Saygı

Nazlı Ecevit

Yelpazeli Kadın

Tahir Burak

Saip Tuna

Nü

İbrahim Balaban

      ANKARA RESİM ve HEYKEL MÜZESİ; KONUŞUYOR SANKİ

   Kış aylarıydı. Bugünkü gibi. Ankara’nın insanın yüzünü değil, hafızasını yokluyordu. Ulus’ta yürürken, soğuğa rağmen Namazgâh Tepesi’ olarak bilinen yerde-tepede, insanın içini ısıtan o yapı karşıma çıktı:

 Ankara Resim ve Heykel Müzesi. İçeri adım attığım anda anlıyor insan; burası sadece eserlerin sergilendiği bir bina değil, Cumhuriyet’in kendine bakmak için durduğu bir aynadır.

   1927–1930 yılları arasında, mimar Arif Hikmet Koyunoğlu tarafından inşa edilen bu yapı, Birinci Ulusal Mimarlık Akımı’nın en bilinçli örneklerinden kabul ediliyor. Ne süs meraklısı, ne de soğuk bir resmiyet taşıyan bir yapı. Betonarmenin mühendislik aklıyla ulusal mimarlığın vicdanını burada aynı anlatımda buluşuyor. Bu bine bir yerde,”Nasıl görünmeliyiz?” sorusundan çok,”Nasıl durmalıyız?” sorusuna bir yerde cevap sunar.

  Mustafa Kemal Atatürk Nutuk’u Türkiye Büyük Millet Meclisi kürsüsünden okurken, Ankara Resim ve Heykel Müzesi gibi mekânlar Cumhuriyet’in büyük tarafının sanat cephesini inşa ediyordu. Biri sözle tarihe not düşerken, diğeri renk, biçim ve hacimle Cumhuriyet’in estetik hafızasını kuruyordu. Bu bina, Nutuk’un sözcüklerle anlattığını sanat yoluyla görünür kılan mekânlardan biridir.

   Müzenin salonlarında dolaşırken sadece eserlerle değil, sanatçıların bu mekâna yüklediği anlamla da karşılaşırsınız. İbrahim Çallı,”Resim bir memleket meselesidir” derken, sanatın bireysel bir heves değil, toplumsal bir sorumluluk olduğunu hatırlatıyor. Onun eserlerini bu binada yer alması, bu cümlenin güçlü bir karşılığıdır.

  Bedri Rahmi Eyüboğlu ise başından beri sanatın halkla buluşmasını önemser ve şunu söyler:

“Bir resmin halka karışması, ressam için en büyük sınavdır.”

     İşte bu yüzden Ankara Resim ve Heykel Müzesi, sanattan uzak oldukları düşünenleri bile içeri davet eder. Buradaki sanat kibirli değildir. Bağırmaz ama susmaz da. Tanıklık eder. Bir ülkenin kendini kurarken sanatı nereye koyduğunu gösterir.

  Cumhuriyet bu binada anlatılmakla birlikte hissediliyor da. Duvarlardaki ölçü, salonlardaki denge, boşluklarda ise başka bir mimari bilinç saklıdır. Bu mekân bize şunu öğretir:

 Cumhuriyet, sadece bir yönetim biçimi değil; bir estetik ahlaktır.

   Ve insan bu müzeden çıktığında, Ankara’nın ayazı halen yüzünüze vururken, içinden şu sözcükler geçiyor:

 Bu ülke, sanatı sonradan eklemedi; temeline koydu…

Güven SERİN 

AY BULUTTA SAKLANIR: GANOSLAR DİYARI

 

KAMERA; GÜVEN

                 AY BULUTTA SAKLANIR: GANOSLAR DİYARI

  Yeniköy, Ganoslar Dağları’ın yüksek bir tepesinde kuruludur. Derin Manastır Vadisi’ne Kuzeyden ve Kuzeybatıdan bakan bu eski yerleşim, sadece bir köy değil; yüzyıllardır sessizliğin, rüzgârın, marifetin ve bekleyişin biriktirdiği bir hafızadır. Eski bir Rum köyü oluşu, taşlarına, taş duvarlarına ve patikalarına halen bir fısıltı bırakır. Geceleri ise bu fısıltılar, insanın iç sesine karışır, adeta süzülür…

  O gece, tam da bu yükseklikte, yıldızlara yakın ama bulutlara teslim bir gecede kamp kurduk. Ay, buluta saklanmıştı. Gökyüzü cömert değildi; yalnızca bir anlığına kuzey yıldızları göründü, o kadar. Ama bazen insan için bir an, bir ömürlük suskunluğu açmaya yeter.

  Kamp ateşi…

  Sadece doğru yerde, çevreye zarar vermeyecek bir şekilde, kontrol altında yakılan bir ateş. Ne doğaya meydan okuyan ne de onu tüketen bir ateş. Sadece ısınmak için değil; durmak, bakmak ve dinlenmek için…

   O gecenin en büyük emeği, yörenin çocuğu Yunus Usta’ya aitti. Yunus Çakır…

   El marifetiyle, sakinliğiyle, geceyle kurduğu o sessiz anlaşmayla. Taşlara sevgiyle dokunur, ateşi aceleye getirmez. Sanki kamp ateşiyle değil, ateş onunla konuşur. Böyle insanlar vardır; bulundukları yerde gürültü, şamata artmaz, aksine dünya yavaşlar.

  Bizimle her zaman olmasa da zaman zaman bu halka içine dâhil olan Bülent Yorulmaz’ı da anmadan geçemeyiz! Fazla söze gerek duymaz; varlığıyla alan açar, farklılığıyla tebessüm ettirir. İşte bu yüzden, geceyi paylaşanlar arasında adı sessizce ama onurla durur.

   Ve yaşlı meşe…

   Kurumuş dallarıyla, gövdesiyle, ateşte bize verdiği son ısıyla. Ona bir kayacak olarak değil, bir emanet gibi yaklaştık. Isındık ama eğildik de. Minnetle…

  Gecenin koynunda, kamp ateşi etrafında sohbet sürerken bir an geldi…

Eylülzede çaldı.

“Ay bulutta saklanır/Eylül gözlerine doğduğu gece…”

   Sözler ateşten yükseldi, dallara takıldı, gökyüzünde kayboldu. O an, hepimiz sanki geceyle birlikte başka bir eşiğe geçtik. Yaşlı meşe, sözcükler ve nağmeler arasında; zamanın aceleciliği geride kaldı. Kimse konuşmadı. Zaman bile akmadı. Çünkü bazı anlar, anlatılamaz; sadece kavramalın bile sessiz kaldığı, tükendiği bir aralıkta; sadece yaşanır…

  Sabah kamptan ayrılmadan önce…

  Ateşin külleri halen sıcakken, sade bir kamp kahvaltısına oturduk. Tam o sırada, dağların yamaçlarından köpek sesleri gelmeye başladı. Avcıların domuz avı için saldığı köpekler, bu kez yaşlı ve çok büyük bir tavşanın peşindeydi.

  Köpeklerin sesi yaklaştı. Taşların arasından, otların, ağaçların içinden…

  Derken o tavşan, bütün yorgunluğuyla kamp alanımıza kadar geldi. Bir an durdu. Büyük, yaşlı gözleriyle bize baktı. O bakışta ne kaçış vardı ne öfke; sadece tükenmişlik.

Göz göze geldik.

Kimse konuşmadı.

O an, dağ sustu.

  Beş on dakika sonra üç el silah sesi duyuldu. Kovalamaca bitti. Tavşan da…

   İçimizde bir hüzün kaldı. Derin, ağır ve kolay geçmeyecek bir hüzün. Çünkü bu sadece bir hayvanın ölümü değildi; doğayla kurduğumuz ilişkinin ne kadar kırılgan olduğunu yeniden hatırlatan bir andı.

   İşte tam da bu yüzden… Ganoslar-Işıklar Bölgesi’nin, gecikmeden milli park sorumluluğu içinde ele alınması gerekiyor. Bitki örtüsünün, hayvan çeşitliliğinin, yaban hayatının; daha ciddi, daha bilimsel ve daha vicdanlı bir koruma altına alınması şart. Bu dağlar sadece manzara değil; canlı, nefes alan bir bütün…

 Yazdığım, sadece bir kamp yazısı değildir. Bir kültür, bir duruş, bir yavaşlama bir sorumluluk çağrısı…

   Ganoslar’da ay görünmedi o gece.

  Ama insan,kendini biraz daha net gördü.

Güven SERİN 

 

 

GENÇLİK

 

SÜMER’DEN BUGÜNE: GENÇLİK HEP SUÇLANDI

   Sahilde bir kafeteryada…

   Masalar dolu, deniz kendi sessizliğinde. Yan masaya iki genç geldi; bir kadın, bir erkek. Sesleri yüksek ama hoyrat değil; daha çok içte birikenin taşması gibi. İnsan, istemese bile kulak misafiri oluyor.

   Sanıyorum bir sağlık kuruluşunda çalışıyorlar. Erkek sesiyle ustaca oynuyor; bazen kadınsı bir neşe, bazen buyurgan bir memur ciddiyeti… Karşısındaki genç kadın gülüyor. Bu gülüş hafif değil; bastırılmış bir yorgunluğu saklamıyor, ele veriyor.

   Sohbetin tam da orta yerinde, erkek bir cümle bırakıyor masaya:

 “Böyle bir şey olmak isterdim…

Kamburu çıkmış, masa başı bir çalışan.”

   Tam da orada sohbet sıradanlığı kaybediyor. Çünkü gençlik artık yükselmeyi değil, sabitleşmeyi hayal ediyor. Geleceği fethetmeyi değil; çevresi belli bir hayatı.

   Erkek devam ediyor, önceden gözlemlediği memurları taklit ediyor:

 —Evet, sıradaki gelsin!

   Taklit başarılı. Kadın başını sallıyor; belli ki o da aynı duygunun içinde erkeğe destek oluyor. İstedikleri şey yaşlanmak değil aslında; belirsizlikten kurtulmak. Gençliklerinin yok olması değil; omuzlarındaki görünmez yüklerinin adının konması.

  Çünkü kambur, çoğu zaman yaşlılığın bedensel arızası değil; toplumun, kendi taşıyamadığı yükü gençlerin sırtına erken koymasının görünür halidir. Bugünün genci kamburu bu yüzden hayal eder: En azından ne taşıdığını bilmek için.

   İlk bakışta bu sohbet tuhaf gelebiliyor insana ama değil. Bu çağın gençliğinin itirafıdır.

   Bugünün gençleri sadece çalışmıyor; sürekli tutunmaya çalışıyor. Ekonomik olarak sıkışmış, psikolojik olarak gerilemiş, sosyolojik olarak da “bir şey olma” baskısıyla kuşatılmış durumda. Masa başı memuriyet burada kariyer hedefi değil; hayatın nereye kadar gideceğinin belli olduğu durak, belirsizliğin biteceği bir eşik.

   Bir filozof, değişmeyen tek şeyin değişimin kendisi olduğunu söyler. Doğru ama tarih bize başka bir gerçeği anlatır: Şikâyet de hiç değişmez.

   Bugün gençler çok konuşuluyor, çok eleştiriliyor. Oysa bundan dört bin yıl önce, Sümer tabletlerinde yaşlılar gençlerden yakınıyordu.”Saygısızlar” ,”tembeller”, “eskisi gibi değiller” diyerek, seslenişlerini kil tabletlere kazıyorlardı. Demek ki kuşak çatışması yeni değil; sadece biçim değiştiriyor.

   Fakat bir fark var. O günün gençleri dünyayı bozmakla suçlanıyordu. Bugünün gençleri ise dünyanın altında kalıyor.

   O kafedeki kahkahaları ne umursamazlık, ne de hafiflik. Onlar, dayanma sınırına yaklaşmış bir kuşağın kendini ayakta tutma biçimi gibi geliyor bana.

   Belki de bu yüzden, gençliğe söylenecek son söz sert bir hüküm değil; berrak bir çağrı olmalı. Aytekin Karaçoban’ın dizeleri gibi… Taş kesilmiş bir suskunluk yerine, akışkan bir bilinç önermeli bu ülkeye…

 “Taş gibi durgun ve suskun başlamak yerine,

Su gibi akışkan, konuşkan başla,” der şair.

“Uyansın bilincim,

Sesi sis içinde yitiren o ülkeye…”

   Yeni bir öz ister, yeni bir biçim, yeni bir kimlik… Bakışı özellikle ışıklı olmasını ister. Üstüne açık bir gök yerleştirir; bilir ki göğün coğrafyası konukseverdir, sınırı yoktur ve aynı dil konuşulur her köşesinde.

 Belki de gençlik kamburu değil, işte bu açık göğü hayal ediyordur.

 Güven SERİN 

  

YAVUZ SAL

 

                GÜCÜN DEĞİL, DİSİPLİNİN HİKÂYESİ: YAVUZ SAL

   Parmak hesabı yapsam, Yavuz Sal’ı kırk iki, belki kırk üç yıldır tanıyorum. Aynı lisede, üç yıl boyunca aynı sınıfı paylaştık. Zaman bazı insanları sadece yaşlandırır; bazılarını ise olgunlaştırır, derinleştirir. Yavuz Sal, o ikinci gruptandır.

   “Yavuz Sal kimdir?” deseler, hiç düşünmeden şu cümleyi kurarım:

 “ Disiplinli bir sporcu, bir insandır.”

   Lise yıllarında karate sporuna merak sarmıştı. Ama bu, gelip geçici bir heves değildi. Okul biter bitmez, adeta koşarcasına antrenmana gider, sporun hakkını vermeye çalışırdı. Ardından tekvandoya gönül verdi. O gün bugündür bu yolculuk, sıradan bir spor serüveni olmaktan çoktan çıktı.

   Yavuz Sal bugün sadece bir sporcu değil; yüzlerce öğrenci yetiştirmiş, öğrencilerinin bir kısmı hoca olarak yaşama kazandırılmış,”hocalar hocası” unvanını çoktan hak etmiş bir emek insanıdır.

   Okul yıllarından aklımda kalan en önemli özelliklerinden biri şuydu: Karateyle uğraştığı dönemlerde bile sporu asla bir gösteri aracı olarak görmedi. Gücünü sergilemek, insan korkutmak ya da üstünlük kurmak için kullanmadı. Onun için spor; önce ruhu eğitmek, sonra da bedeni güçlendirmekti.

   Tekvando ile birlikte, belki de atalarımızın yüzyıllar boyunca yoğurduğu o yüksek disiplin anlayışını hayatının merkezine koydu. Kendisi için de öğrencileri için de temel ilke hep aynı oldu:

 “Bu spor, önce disiplindir.”

   Yıllardır Yavuz’la baş başa, uzun bir sohbet etmenin özlemini çekiyordum. Ta ki güneşli bir Tekirdağ gününün şanslı bir anına kadar…

   Onu, lise yıllarında okula gidip geldiğimiz Hükümet Caddesi üzerinde gördüm. Dayanamadım, bir Nasreddin Hoca fıkrasını sahiplenerek seslendim:

 “Yavuz, senin için çok geziyor diyorlar! Ben de onlara ‘gezseydi bana da atölyeye uğrardı’ dedim.”

Gülümsedi.

Buluşmak üzere sözleştik.

   Ben yoluma devam ettim. Önce Halil Sever Usta’ya uğradım. Kısa ama bir o kadar değerli bir sohbetli birlikte ısmarladığı Türk kahvesini içtim. Ardından da Eski Sanayi dükkânlarında atölyesi olan Sedat Dursun Usta’ya uğradım. Tavlada bir güzel yenildikten sonra sahilin yolunu tuttum. Yavuz, sahilde bir bankta oturuyordu. Vagon Kafe’de olacağımı söyledim.

 Yarım saat sonra geldi.

   Ve iki arkadaş; geçmişle geleceğin tam ortasında, şimdiki zamanda buluştuk. Sohbetimiz ilerledikçe anladım ki tekvando, dışarıdan bakıldığında sadece tekme ve savunma sporu gibi görünse de özünde çok daha derin felsefe barındırıyor. Selam vermekle başlıyor her şey. Rakibe değil, önce kendine saygı öğretiyor. Sabırsızlığı törpülüyor, öfkeyi dizginliyor; bedeni güçlendirirken zihni de terbiye ediyor.

   Yavuz Sal’ın öğrencilerine ilk öğrettiği şey sadece teknikle olmadı. Ne yüksek tekmeler, ne hızlı hamleler… Önce duruşu anlattı. Salona girişteki selamı, hocaya ve arkadaşına gösterilen saygıyı, kaybedince susmayı, kazanınca kibirlenmemeyi… Çünkü tekvando, insanı ringde değil, hayatta ayakta tutmayı amaçlar.

   Bugün Yavuz Sal hâla spor hocalığı yapıyor. Tekvandonun verdiği o sağlam disiplinle; hem öğrenmeye hem de öğretmeye devam ediyor.

   Bu yazı, bir dostluğu anmak için yazıldı. Bir spor insanını onurlandırmak için yazıldı. Ama en çok da; gücün değil, disiplinin bir hayatı nasıl şekillendirdiğini hatırlatmak için…

 İyi ki varsın Yavuz SAL.

İyi ki aynı sınıfı, aynı yılları ve aynı dostluğu paylaşmışız.

Güven SERİN  

 

   

ÇEVRE ve BİZ

 

       ŞİFA KAPISINDAKİ ÇÖPLÜK: BEDENLERİMİZ ve BAHÇELERİMİZ NEDEN SAHİPSİZ? 

Hastane koridorları,modern toplumun MR’ını çeken acımasız birer teşhis odası gibidir.Birkaç saatlik bir gözlem,sadece bireysel hastalıkları değil,toplumsal rahatsızlıklarımızın da bütün çıplaklığını gözler önüne serer.Geçen gün Üniversite Araştırma Hastanesi’nin farklı salonlarında gezinirken,bu teşhisin ne kadar net ve acı olduğunu bir kez daha gördüm.

Bir yanda, sürekli kusma sancısı çeken esmer adamın başında pervane olan iki Anadolu kadını… Onların bitip tükenmeyen şefkati, adeta bir vatan müdafaası gibiydi; insana dair umudun son kaleleriydi onlar. Az ileride, doktordan yeni çıkmış yaşlı babalarına takılan evlatlar: “Baba, doktor stres yapmışsın dedi, niye stres yapıyorsun?” Babalarının cevabı ise modern dünyanın trajedisiydi: “Oğlum ne stresi olacak?” Stresin ne olduğunu dahi bilmeyen, belki de hissettiği ağırlığı isimlendiremeyen bir nesil… Kızmaya, küsmeye, üzülmeye bu kadar çok sebep varken, stresi reddeden bu babaya çocukları gerçekten inanıyor muydu acaba?

Bu karmaşanın ortasında, Şarköy’den gelmiş bir aile, adeta başka bir zamandan ve coğrafyadan ışık sızdırıyordu. Anne, baba ve yetişkin kızları… Yüzlerinde, hayatlarının büyük bölümünü rüzgârla, toprakla ve huzurla geçirmiş olmanın dinginliği vardı. Birbirlerinin sözünü kesmeden, faydalı şeylerden, balıklardan, denizin bereketinden söz ediyorlardı. Onlar, o kalabalık içindeki sağlıklı bir damar gibiydiler.

Fakat ne yazık ki, hastane koridorlarındaki genel manzara bu değildi. Genel görünüm “perişanlıktı”.Kilolarla, hareketsizlikle ve dengesiz beslenmeyle yorulmuş bedenler…”Zaten öleceğiz” çürük felsefesinin ardına sığınarak, henüz hayattayken yarı ölümlü bedenlere dönüşmüş büyük bir insanlık…

Aklıma ilkokul yılları geldi. İpsala Paşaköy İlköğretim Okulu’nda her sabah yaptığımız o yarım saatlik spor dersleri… Temiz havanın, bedeni ve ruhu aynı anda canlandıran o ritmik hareketlerin önemi bize sadece anlatılmaz, yaşatılırdı. Tıpkı her okulda birkaç folklor ekibinin olması gibi… Cumhuriyet felsefesi buydu işte; sadece zihni değil, bedeni de besleyen, sporla, sanatla, felsefeyle bütüncül bir insan yaratma ideali. Şimdi o idealin yerinde, sadece tüketime odaklanmış alışveriş sitelerinden verdiği siparişlerle “garip mutluluklar” yaşayan, teslim olmuş bir kalabalık var.

Bu içsel çürümenin dışa yansıması ise en acı haliyle hastanenin bahçesindeydi. Şifa bulmak için gelinen o kapıdan dışarı adımını atan herkesin-hastası, yakını, sağlık görevlisi-elinde bir sigara. Yerler izmarit, çöp ve kir içinde. Sanki yönetim de  “salmış kendini “,bu toplumsal çürümeye teslim olmuş. Telefonlarından yeni sipariş ettikleri ayakkabıları, elbiseleri heyecanla tartışan üç sağlık görevlisinin, ayaklarının dibindeki o pisliğe karşı kayıtsızlığı, durumun vahametini özetliyordu.

Dönerken bindiğim taksinin şoförü, yıllarca turizmde çalışmış, gönlü açık bir aydın olarak son noktayı koydu. Hastane bahçesinden çıkarken etraftaki koru otları, çöpleri göstererek sitem etti: “Görüyor musun beyefendi, burada peyzaj sorunu var. Buraya bir el atsanız tanıyamazsınız. Kırılan bir daha yapılmıyor. Sanırsınız ki yöneticisi yok!”

 O an anladım ki, sorun bir “peyzaj sorunu”ndan çok derindi. Hastane bahçesindeki kuruyan otların, çalıların çöplük görüntüsü, o sahipsizlik, aslında kendi bedenimize ve ruhlarımıza gösterdiğimiz özensizliğin somut bir yansımasıydı. Sporu ve hareketi unutan, dengeli beslenmeyi lüks sayan, zihnini sadece tüketimle meşgul eden bir toplumun, şifa aradığı mekânın çevresine özen göstermesini beklemek hayalcilik olurdu.

 Asıl şifanın, o hastane kapılarından girmeden önce başlaması gerektiğini ne zaman anlayacağız? Bedenimize ve yaşadığımız çevreye hak ettiği saygıyı göstermediğimiz sürece, o modern hastaneler bile çürüyen bedenlerimizi ve ruhlarımızı tedavi etmeye yetmeyecektir. O bahçeye atılan her izmarit, aslında kendi sağlığımıza ve geleceğimize sıktığımız bir kurşundur.

 Güven SERİN 

 

 

ÖMER KOÇ'U ANMAK

 

                                     ÖM ER KOÇ’U ANMAK!

  Her şehrin, kasabanın ve köyün, sessiz kahramanları vardır. Adını herkes bilmez belki ama davranışları, iyiliği ve duruşu hiç unutulmaz. Tekirdağ’ın eski çarşısının belleğinde dolaşıp duran isimlerden birisi de Eniştem Ömer Koç’tur.

  O aslında Tekirdağlı değildi; Eskişehir’in açık ufkunda doğup büyümüş, sonra mesleğin sürüklediği yerlere doğru yol almış bir genç adamdı.

  Derken bir gün yol, İpsala sınırlarına, Paşaköy’ün rüzgârlı topraklarına düşer. Oralarda nöbetler uzun, geceler sessiz, görev ağırdır. Ama kader bazen en beklemediğin yerde karşına çıkıverir…

  Teyzem Ayşe ile tanıştığı o gün de böyle bir gündü işte.”Göz göze geldik, gerisi zaten gönlün bildiği gibi oldu,” dermiş zamanında. Sınır çizgileri bir anda anlamını yitirir; insanın kaderi bir anda kendi çizgisini çizer.

   Görevden görev beğen, yılları birbirini izlerken bir gün Tekirdağ’a gelir Ömer Koç. Ama öyle bir gelir ki… Şehir ona kapılarını açar, o da kendine şehri mesken eder.

   Çarşı Polis Karakolu’nun Komiseri olduğunda çoktan herkesin bildiği o uzun boylu, nüktedan, güler yüzlü amir haline gelmişti. Yanına geleni azarlamaz, karşısındakini korkutmaz; halktan biri gibi konuşur, halk gibi sever…

  Orhan Kemal bir roman yazsa, muhakkak Ömer Koç’a benzeyen bir karakter düşerdi satırların arasına. Haldun Taner sahneye bir komiser çıkaracak olsa, ilk örnek yine ondan alınırdı.

  Bekçi Murtaza onu görse önce sımsıkı bağlı olduğu görevi icabı bir disiplin duruşuna geçer, ama ardından gözleri gülerek:

 “Amirim…” derdi. Çünkü onun otoritesi korkuya değil güvene yaslanırdı.

  Benim için Ömer Koç’un yeri apayrıdır. Tekirdağ’a yıllar önce yeni geldiğimde bana kapı açan, yol gösteren “Burası artık senin de şehrin,” diyen tek insandı.

  Bir gün kendi evimizi almaya karar verdiğimizde yine onun oturduğu mahalleyi seçmem rastlandı değildi. Çünkü onun yakınında olmak, bir insanın kendini güvende hissetmesiydi. Ustalarla yaşadığım her sorunda, hangi onarımın nasıl yapılacağını bilirmiş gibi gelir, sanki yıllardır o onarılacak yerin ustasıymış gibi çözüm bulurdu.

   Kimi insan sadece akıl verir; o ise kolları sıvayıp işe koyulanlardandı. Küçük bir dükkâna geçip kendi işimizi kurmayı niyetlendiğimizde de aynı manzara…

Bir aksaklık mı çıktı?

Bir usta eksik mi yaptı?

Bir bürokrasi mi tıkandı?

Ömer Enişte hemen belirirdi yanımızda. Görev bilinciyle değil yalnızca, sevgi bilinciyle… Yardım etmeyi bir lütuf değil, bir sorumluluk gibi görürdü.

   Onun yanında insan “ hallederiz” sözünün ne demek olduğunu öğrenirdi. Gerçekten hallederdi.

   Emekli olduğunda bile Tekirdağ’dan kopmadı. Eskişehir’de doğmuştu, İpsala’da sevmişti ama Tekirdağ’a kök salmıştı. Bu şehir de onu bağrına bastı, adını sessizce hafızasına işledi.

   Bugün hâla çarşı esnafı,”Bir komiserdi ama halktan bir adamdı,” der. Böyle insanlar göçtüklerinde ardında bir boşluk bırakmakla birlikte, bir duruş, bir iyilik biçimi, bir yaşam tavrı da bırakırlar.

   Bugün bu satırları yazmak, tam manasıyla aziz bir hatırayı her daim canlı tutmak ve minnet dolu bir teşekkürü etmektir. Bir enişteye değil;

 İyiliğin nasıl yaşanacağını gösteren bir insanı anmak için…

 Ömer KOÇ’u saygıyla, sevgiyle, minnetle anıyorum.

Ruhu şad olsun.

 Güven SERİN 

AĞAÇ MI İNSAN MI?

 

AĞAÇ MI İNSAN MI? YANLIŞ SORU… ASIL MESELE PLANSIZLIK

   Mahallelinin başına dert olan kavak ağaçlarından söz edeceğim bugün. Tekirdağ Eski-Ortacami Mahallesi, Yunusbey Caddesi üzerinde bulunan irili ufaklı on taneye yakın kavak ağacı, bir süredir burada yaşayanların ortak derdi haline gelmiş durumda.

   Üstelik bu ağaçlar, Eski Devlet Hastanesi’ne sadece yüz elli metre mesafede. Yahu bu cadde sadece mahallenin değil; şifa aramak için hastaneye gelen yaşlıların, çocukların, solunum rahatsızlığı olan hastaların, hamilelerin de yolu.

   Bir zamanlar gölgeleriyle sevilen bu ağaçlar, özellikle yaz aylarında yaydıkları yoğun polenler nedeniyle bugün ciddi bir halk sağlığı sorununa dönüşmüş durumda. Allerjik rinit, göz yanması, nefes darlığı, astım hastalıkları… Bunlar artık tıbbi literatürde yer alan, bilimsel olarak kanıtlanmış etkiler. Kavak polenlerinin, özellikle hassas bünyelerde solunum yollarını tetiklediği bir gerçek.

 Şimdi halkımızın sağlığı adına soralım:

   Şifa aramak için hastaneye giden bir insanın, daha kapıdan içeriye girmeden nefessiz kalması hangi şehircilik anlayışının sonucudur?

   Mahalleli işi gücü bırakmış, çalmadığı kapı kalmamış. Dilekçeler verilmiş, başvurular yapılmış.

“Bu ağaçlar burada yaşayanların ve hastaneye gelen insanların sağlığını olumsuz etkiliyor”  denmiş. Ancak her kurum, her yetkili bu sorumluluğu bir başkasına havale etmiş.

   Benim için bir ağacın kesilmesini istemek, insanın kendi gölgesini baltalaması kadar zor şeydir. Ağaç; bu topraklarda sadece yeşil değil, kültürdür, hafızadır, nefes demektir. Ama bunu da açıkça söylemek gerekir:

Ağaç sevgisi, akıldan ve bilimden kopuksa fayda değil zarar üretir.

   Kavak ve söğüt gibi ağaç türleri; yüksek polen üretimi olan, alerjik etkileri güçlü türlerdir. Bu nedenle modern şehircilikte hastaneler, okullar ve yoğun yerleşim alanları çevresinde bu türlerin tercih edilmemesi gerektiği açıkça bellidir. Gelişmiş ülkelerde bu tür ağaçların, yerleşim dışı kuşaklarda değerlendirildiğini öğreniyoruz. Şehir merkezlerinde ise düşük polenli, yerel ve insan sağlığıyla uyumlu türler seçilir.

   Bizde nasıl oluyor?

Plansız dikiliyor. Sahilde, dolgu alanda bulunan kavak ağaçları, yaz boyunca, binlerce insanın geldiği, gezdiği, hoş vakit geçirmek istediği zamanlarda kaç kişiye eziyet çektirdiğini herkes görüyor, biliyor bir görmesi gerekenler göremiyor…

Sorun çıkınca görmezden geliniyor.

İnsanlar nefes almaz hale gelince susuluyor.

   Şehirler insanlar için vardır. İnsanlar şehirlere niçin göç eder? Daha huzurlu, dağa sağlıklı, daha mutlu yaşamak için.

   Ama bugün şehirde ne varsa sanki insanlara mutsuzluk için var.

Trafik var, nefes yok.

Kaldırım var, yürümek zor.

Hastane var ama yolu hastalığa açılıyor.

   Buradan yetkililere, Eskicami-Ortacami Mahalleleri Yunus Bey Caddesi sakinleri adına sesleniyorum:

Eğer bir çevre unsuru-İster beton, ister ağaç olsun-İnsan sağlığına zarar veriyorsa, bunu görmezden gelmek doğayı korumak değil, vicdan meselesidir.

Bu çağrı;

Tekirdağ Büyükşehir Belediyesi’ne,

Süleymanpaşa Belediyesi’ne,

Tekirdağ İl Sağlık Müdürlüğü’ne,

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü’ne yöneliktir

   Eski Devlet Hastanesi’ne yüz elli metre mesafede bulunan bu kavak ağaçlarının halk sağlığı açısından bilimsel olarak incelenmesi; gerekiyorsa yer değiştirmesi, ya da uygun türlerle değiştirilmesi artık ertelenemez kamusal bir sorumluluktur.

   Çünkü bir şehir, hastanesine giden insanına, caddesinde yaşayan halkına nefes darlığı yaşatıyorsa;

Orada sorun ağaçta değil, YÖNETİMDEDİR.

Güven SERİN 

 

 

KADINLAR,FİLLİR ve SAİRELER

 

           KADINLAR, FİLLER ve SAİRELER:

           SAHNEDEN TAŞAN GENÇLİK, UMUT ve İNSANLIK

   Tekirdağ Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatrosu’nun yeni oyunu Kadınlar, Filler ve Saireler’i izledik. Ve daha salonun kapısından içeri adım atar atmaz şunu gördük:

Salon doluydu. Hem de öyle yarı yarıya değil; genç seyirce ağırlıklı, canlı, meraklı ve umut verici bir doluluktu bu.

 Demek ki Tekirdağ tiyatro izleyicisi gençleşiyor.

Demek ki sahne, gençlerin hayatına yeniden karışıyor.

Bu, küçük bir ayrıntı değil; bir şehrin kültürel geleceğine dair bir işarettir.

   Oyunun başarısının altını özellikle çizmek gerekiyor. Ama daha da önemlisi, üç oyuncunun adını özellikle ve ısrarla anmak bir sorumluluktur:

 Damla KAYA AZLAĞ

Kübra KİP

Pınar EFE

   Bu üç oyuncunun ortak başarısı şurada yatıyor:

 Yoktan var edilen karakterleri, sanki hayatımızın bir yerinden tanıyormuşuz gibi sahici kılmaları. Komedi perdesinin altında, insanın kişisel yalnızlıklarını, bastırılmış korkularını ve toplumsal sıkışmışlıklarını ustalıkla; hem de büyük bir ustalıkla işliyorlar.

Alkışlasak azdır. Çünkü bu sadece iyi oyunculuk değil, inandırıcı bir insan hali sunumudur.

   Oyun yazarı Yunus Emre Gümüş, metniyle bugünün insanına doğrudan temas eden bir yerden konuşuyor. Sade ama katmanlı; güldürürken düşündüren bir dil kuruyor. Gündelik hayatın sıradan denen ayrıntıları, onun kalaminden sahnede karşılık bulan bir anlama dönüşüyor.

   Oyunun adı, rastgele seçilmiş bir ad değil:

 Kadınlar, Filler ve Saireler, filin unutmaz zekâsını kadının aklıya yan yana getirerek, hayatta asıl gücün gürültüde değil; sabırda, sezgide ve fark etme yetisinde olduğunu söylüyor.

   Rejide Özen Yula imzası var.Metne hükmeden değil,metni açan; oyuncuya alan tanıyan bir yönetmenlik anlayışı…Ritmi yüksek,sahne dili net.Elbette perdenin arkasında kalan,ışıkta,seste,sahne düzeninde emeği olan görünmez kahramanları da anmadan geçemem.Bu başarı,kolektif bir emeğin ürünü.

   Salon gençti. Oyunun içinde ve sonunda alkış vardı ama çok daha fazlası olabilirdi. Bunu bir eksiklik saymayalım. Bu, tiyatro seyirciliğinin zamanla kazanılan bir inceliğidir. Gençler izledikçe, sahneye emek verdikçe, alkış da derinleşecektir.

   Burada küçük ama önemli bir not düşmek gerekiyor: Tiyatro artık insanımıza daha fazla inmeli! Broşürlerle, küçük kitapçıklarla, sokakta karşılaşılan duyurularla…

  Özellikle şehrin kalbi Hasan Âli Yücel Meydanı’nda bir tiyatro gişesi, bir lüks değil, gerekliliktir… Bu bir kusur değil; toplumun sanat duygusuna duyulan saygının doğal bir sonucudur.

   Tekirdağ’ın tiyatrosu var. Bir geçmişi var. Bugün tiyatronun yanında bir de opera ve bale salonu eklenmişken, bu kültürel zenginliğin sadece inşa etmek değil, yaşatmak da hepimizin sorumluluğudur.

   Herkesin bildiği gibi tiyatro, insanın kendine baktığı aynadır. Gülerken vicdanını, susarken yarasını gösterir. Empatiyi öğrettiği gibi hayatı biraz daha katlanır kılar.

   Kadınlar, Filler ve Saireler bunu yaptı.

Sahne konuştu.

Salon dinledi.

Gençlik oradaydı.

   Ve insan, bir süreliğine de olsa, kendini daha iyi hissetti.

Güven SERİN  

 

İNCE AYAR

 

                                      İNCE AYAR ve BAKIŞ

   Aynı gün, iki ayrı köşede iki insan manzarası… Birinde on iki yaşlarında bir kız çocuğu; diğerinde altmış yaşlarında bir kadın ile seksenine yaklaşmış annesi… İkisini de aynı yumuşaklıkla, aynı toplum aynasından baktım. Çünkü iki hikâye, birbirinden uzakta dursa da aynı fay hattında birleşiyordu:

 Zamanın değişen ritmine uyum çabası.

  Öğleden sonra Muratlı Caddesi’nin telaşlı akışında, kart dolum makinesi önünde küçük bir kız çocuğu… Parmakları makinenin tuşlarında öyle hızla dolaşıyordu ki işlem, daha başlamadan sürekli yarım kalıyordu. Acele, sanki içinden taşmış bir çağın diline dönüşmüş bir haldeydi.

  Telefon ekranlarının sonsuz kaydırma hareketine alışmış bir kuşağın küçük temsilcisiydi. Basit bir işlemi bile adım adım ilerlemeyi değil, hızlı geçmeye çalışıyordu. Yanlış üstüne yanlış… Ve sonunda tükenmiş bir nefes:

 “ Abi…yardımcı olur musun?”

   Duraksadım. O bakışta mahcubiyetle karışık bir ışık vardı; yorgun ama iyi kalmış bir ışık.

“Derin bir nefes al,”dedim.

“Bu kez ağır davranacağız.”

   Söylediklerimi bile tam uygulaması için birkaç kez daha üst üste hata yapması lazımdı ve yaptı. Sonra, belki on beş saniye içinde çok kolay olan o zorluğu geçtik… ve kartına yükleme tamamlandı. Sevinci büyük, mahcubiyeti inceydi. Ve kısa bir teşekkürden sonra, akşamın geriye dönen ışığına karışıp gitti.

  Kart dolum makinesinin yanından uzaklaşan küçük bir kızdı ama aynı zamanda; hızla akıp giden çağın, insanın elinden usulca aldığı dinginlikti.

   Aynı günün birkaç saat öncesinde ise, sahilde bir kafede… Yan masada anne-kız konuşuyor. Kız altmışlarında; anne, yılların ağırlığını bedenine değil, bilgeliğine asmış bir kadın.

   Misafirleri konuştular. O akşamüstü ağırlayacağı muhtemelen çok tanıdık veya akraba misafirleri. Kızı ısrarla yapacağı un helvasını ve sofranın kurulacağı evi konuşuyordu.

   Görünen o ki genç kadın misafirlerin kendi evine gelmesini istemiyordu. Mutfağın dağılmasını istemiyordu. Eşyaların bozulmasını, düzeninin gölgelenmesini, modern konforunun sarsılmasını…

   Kısacası, evini bir yaşam alanı değil, vitrinde, müzede saklanan bir görüntü olarak sürdürmek istiyordu.

  Annesi ise yılların misafir ağırlama geleneğini içgüdü gibi taşıyor:

“Kızım, ayıp olmaz mı? Sadece un helvası ve benim evimde?”

   O “ayıp olur mu?”sözü, bir milletin yüzyıllardır süregelen misafirlik coğrafyasıydı. Diğeri ise çağın yükselen sese ve nefesi:

 “Strese girme anne… bir un helvası bir çay yeter.”

   İki kuşağın arasındaki fark sofrada değil;

 Hayatı ağırlama biçimindeydi.

   Bu iki sahne, aynı günün iki köşesinde bana şunu söyledi:

Biz artık acele eden çocuklarla, acele etmeyen anneler arasında sıkışmış bir çağdayız. Teknoloji hız kazandırıyor ama sabrı da törpülüyor. Modern konfor, evleri genişletiyor ama sofraları daraltıyor. Misafirlik kültürü, yeni düzenin pratik hesaplarına yeniliyor. Ve kuşaklar arası dil, aynı sözcükleri kullansa da artık aynı ritimde konuşmuyor.

   Yine de iki sahnede beni etkileyen şey şuydu:

Küçük kızın “yardım eder misin?”sorusundaki masumiyet ile yaşlı annenin “ayıp olmaz mı?” kaygısındaki o içten, içe yayılan duyarlılık…

   Toplum dediğimiz şey belki sadece budur:

Biri hızlı koşarken, diğeri ona “Yavaşla, nefes al” diyebilme hakkı ve cesareti. Ve o hak, kaybolmadıkça biz de kaybolmayacağız.

 Güven SERİN 

  

PERTEV ASLAN

 

KAMERA,GÜVEN SERİN

            BİR USTANIN AĞACA VERDİĞİ RUH: PERTEV ASLAN

  İnsan yaşamında, bazen öyle karşılaşmalar oluyor ki, kendinize “İşte gerçek sanatçı böyle olmalı” dersiniz. Çünkü sanat, kalabalığın içinden seçilemez; zaman içinde süzülür. Bazı insanlar, sanki imbikten damla damla geçerek bugüne ulaşmış kadar öz, temiz, sahici… Pertev Aslan onlardan biri

  Onunla beni tanıştıran, yıllardır kıymetini bildiğim öğretmenim Mehmet Çevik oldu. Malkara’da yetişmiş bir öğrencinin bugün Tekirdağ Belediye Pasajı’ndaki küçük atölyesinde, yaklaşık bir buçuk yıldır sessizce üretim yapması bile başlı başına anlamlı. Beni asıl etkileyen, işçiliği ya da mahareti değildi; sanatı para terazisine koymayan, gönüllülüğü ve sabrı hayatının merkezine almış bir ustayla karşılaşmış olmamdı.

  Sanatın ticari kaygılarla kirletildiği çağımızda, Pertev Aslan gibi ustaların varlığı insanı derinden sarsıyor. O,eserlerinin peşinden ünlü olmayı, popülerlik kazanmayı, alkış toplamayı aramıyor. Aksine, sanatıyla yoğrulan bir iç dünyayı inşa etmeyi seçiyor. Öteden beri sanatın tüccar gibi düşünülmesine karşı duranlardanım. Sanatın özü bu olamaz; olmamalı. İşte Pertev Aslan’ın felsefesinde beni mutlu eden de tam olarak buydu: Gerçek sanatın taşıdığı o eski, o sahici nefes.

   Pertev Aslan’ın oyma ve kakma çalışmalarına baktığımızda, ilk görünen şey ustalık değil; bir iç titreşimdir. Ağaçla konuşan, ağacın fısıltılarını duyan, ağacın eski yaralarını hisseden bir el… Ağaç, ancak kendisini dinleyene açar içini. Pertev de bu dili bilenlerden.

   Tam da burada, bu noktada, sanatın büyük yalnız ruhları hatıra geliyor: Van Gogh ve Fikret Mualla.

   Van Gogh’un sarısı, bir renkten çok bir çığlıktı. Güneş tarlalarına bakarken içinden yükselen o çağrı, burada Pertev’in oyma bıçağı ve kıl testeresiyle akrabadır. Van Gogh gökyüzünü kendine benzettiyse, Pertev Aslan da ağacı kendine benzetiyor. Özenle seçilmiş ağacın damarlarında Van Gogh’un görünmez isyanı dolaşıyor gibidir.

   Fikret Mualla’nın Paris sokaklarında bıraktığı o kırılgan çizgi ise, Pertev’in işlerinde ağacın doğal çizgilerinde hissediliyor. Mualla kalabalığın içindeki yalnızlığı resmetti; Pertev ise hiç konuşmayan bir ağacın yalnız ruhunu görünür kılıyor.

   Bu yüzden Pertev Aslan’ın eserlerine uzun uzun baktığımda, onların sadece bakılan objeler olmadığı; duyulan, sezilen, insanın içine işleyen titreşimler olduklarını hissettim.

  Sanatın tarihine biraz bakan herkes bilir:

Van Gogh yaşamı boyunca neredeyse tek bir tablo bile satmadı.

Fikret Mualla, kendi ülkesinde dışlanmışlık hissiyle yaşamını geçirdi.

Pertev Aslan ise bugün bir pasajın küçük bir atölye odasında, büyük bir tevazu ile üretmeye ve daha da özgün olanı yakalamaya devam ediyor.

  Hepsinin ortak noktası da şu: Gerçek sanatçı, yaşarken değil; yaşattığıyla yaşar. Pertev Aslan eserlerini “görülmek” için değil,”doğmak” için üretiyor.

  Kısa bir sohbetle ustanın dünyasına bir kapı araladık. Mehmet Çevik ile atölyesinin kapısını araladığımızda yoğun bir ağaç kokusu yüzümüze vurdu. Duvarda asılı eserleri, masasının üzerinde yarım kalan işler ve talaşlar; bir ustanın atölyesinin kılcal damarlarıyla can damarları gibi adeta dans ediyor gibiydiler.

  Masasına yaklaşarak Pertev Aslan başını kaldırdı ve sakin bir tebessümle baktı.

 “Burası sizi yormuyor mu?” diye sordum.

 Elindeki oyma parçasını bıraktı, ardından yumuşak ama zengin bur ruhun da dokunuşuyla şunu söyledi:

“İşte benim dünyam burası. Buraya gelince, kapıyı kapatınca her şeyi unutuyorum. Burası benim kendimle sanatımı yoğurduğum bir mekân.”

   Belki de bu yüzden eserleri bu kadar sahici. Belki de bu yüzden ağaç onun elinde yeniden doğuyor.

   Ağaçla konuşan, sabırla yoğuran, gönüllü üreten, iç dünyasını ticaretin gürültüsüne kapatmayan nadir ustalardan biri… İmbikten süzülmüş olanların arasına adını çoktan yazdırmış…

Güven SERİN