İZMİR'İN İLK GECESİ

 

                    İZMİR’İN İLK GECESİ: BİR BAYRAK, BİR ŞARKI

    9 Eylül 1922…İzmir, o günün sabahı bir başka şehirdir artık. Sokaklarında dumanların tortusu ve yanık kokuları, duvarlarında işgalin izleri, insanların yüzünde hem yorgunluk hem de tarifsiz bir ferahlık… Zafer dediğimiz şey, çoğu zaman bir çığlık gibi düşünülür. Oysa o sabah İzmir’de zafer, daha çok derin bir nefes gibidir. Uzun süre suyun altında kalmış bir bedenin, nihayet başını yüzeye çıkarması gibi…

  Şehre girildiğinde bir binanın eşiğine serilmiş bir Yunan bayrağı görüldü. Rivayet farklı sözcüklerle anlatılsa da; özü aynıdır.”Onlar gelirken bizim bayrağımızı çiğnediler.” Denir. Öfkenin en pişmiş bir hali, intikamın en cazip zamanıdır… Ama taş mekânın eşiğinde bir cevap duyulur:

“Kaldırın o bayrağı. O bir milleti temsil ediyor.”

  Bu sözün tonu yüksek değildir; bağırmıyor, ama bir medeniyet terbiyesi taşıyor. O cümleyi kuran kişi, sadece bir kumandan değil, bir karakter inşa edicisidir: Mustafa Kemal Atatürk…

   Zafer sarhoşluğu ile insan kalma sınavı arasındaki o ince çizgide, tercihini yapmıştır. Bayrağa saygı, aslında millete saygıdır. Düşmanın bayrağını çiğnemekle kendi bayrağını yüceltmiş olmaz insan. Aksine, kendi değerini küçültür. O sabah İzmir’de sadece bir şehir kurtarılmamıştır, bir ahlak dersi de verilmiştir.

   Akşam olmuş, ilk akşam yemeği yenilecektir. Aynı masada yılların yükünü omuzlarında taşıyan komutanlar, askerler. Fizikken yorgunlar, zihnen ise daha da yorgunlar! Uzun bir savaşın, Balkan bozgunlarının, Çanakkale’nin, Sakarya’nın, Büyük Taarruz’un ağırlıkları vardır üzerlerinde. Sessizlik çöker sofraya. Öyle bir sessizlik ki, top sesinden daha ağırdır bazen. Ve o sessizliği bir cümle deliyor:

“Bu kadar sessiz oturulur mu? Bari bir şarkı söyleyelim…”

Şarkıya başlar:

Yine bir gülnihal aldı bu gönlümü…

  Söylenen eser, klasik musikimizin en zarif şarkılarından biridir: Yine Bir Gülnihal eseridir. Bestekârı, musikimizin zirve isimlerinden Hamamizade İsmail Dede Efendi. Rast makamında…

   O ana,9 Eylül 1922 gecesine bir gidelim! Bir gün içinde iki sahne: Kapıda çiğnenmeyen bir bayrak ve masada söylenen bir şarkı…

  Savaş meydanlarından çıkmış bir komutan,zafer gecesinde neden bir marş değil de bir klasik Türk musikisi şarkısı söyler?Neden gür bir zafer nidası değil de “gülnihal” ?

   “Gülnihal”…Gül gibi taze, narin bir fidan, ince bir dal, yeni bir filiz… Bu memleketin; memleketimizin kendisidir o gülnihal. Yıllarca budanmış, yakılmış, işgal edilmiş; ama yeniden filiz vermiş. Taze… Kırılgan… Korunması gereken…

   Rast makamının o dengeli tınıları, sanki bir milletin yeniden ayağı kalkışını anlatır. Ne taşkın, ne de hoyrat! Sevinç var ama ölçülü. Gurur var ama kibirsiz…

  Bu bir ülke meselesidir; silah tutan elin, bir akşam sofrasında nağmeye eşlik edebilmesi… Zafer kazanan bir kumandanın, düşman bayrağını çiğnetmemesi… İşte medeniyet, tam da orada, yeniden başlıyor…

  Düşmana benzememek, kazanılan zaferden sonra kendi karakterini ortaya koyma bilincini ekmek; bir milletin karakterini ortaya koyar…

  İzmir gecesi bize yüksek bir karakterin öyküsünü anlatıyor:

Gerçek gücün bağırmadığını, gerçek zaferin hoyrat olmadığını, gerçek büyüklüğün insan kalmak olduğunu…

  Aradan yıllar geçer ve o gece sofrada söylenen “Yine Bir Gül Nihal” ,tarih sayfaların arasında kalmaz. Sanatçılarımız tarafından farklı zamanlarda seslendirilir.1990’lı yılların başında Barış Manço bu eseri yeniden seslendirdiğinde yaptığı şey sadece nostalji değildir. O,kendi kültürüne yaslanarak evrensele uzanmayı bilen bir sanatçıdır. Geleneği vitrine koymadı; yaşattı. Şarkıyı yeniden yorumlarken bir klasik Türk musikisi eserini yeni kuşakların kulağını taşıdı.

   Ve belki de bu yüzden, o gece söylenen “Yine Bir Gül Nihal” ,yalnız bir gönlün değil, yeniden doğan bir memleketin nağmesidir

 Güven SERİN 

 

 

 

  

IŞIĞA ÖZLEM

 

   IŞIĞA ÖZLEM: HATIRLAMANIN ve İNSAN KALMANIN KİTABI

   16 Şubat 2026; hafif bir yağmurun, insanın iç sesini biraz daha belirgin kıldığı, insanın biraz daha kendine sokulduğu o öğleden sonra, atölyeye değerli bir konuk geldi. İçeriye giren sadece bir konuk değil; yılların biriktirdiği zarafet, düşünce ve insanlık duygusuyla yoğrulmuş bir ruh girdi: Hamdiye Özer Okudan.

  Zamanın yüzüne çizgiler hediye ettiği ama ruhuna dokunmadığı bir insanı konuk etmenin onuru; yaşamayanlar için büyük bir kayıp… Yüzündeki tebessümde, bakışındaki sükûnet ve derinlikte kırk yıl öncesinin izlerini gördüm. İşte o an, insan zihninin garip bir özelliği gün yüzüne çıkıyor: Geçmiş, bir hatıra olmaktan çıkıp bugüne, günün içine nazikçe süzülüyor. Sözcükler kendiliğinden dökülmeye başladı. Cümleler için özel bir çaba gerekmedi. Samimiyet ile örülmüş bir saygı, en iyi yazarı bile susturacak kadar güçlü bir anlatıcıdır.

  Sohbetimiz ilerledikçe zaman çözülmeye başladı. Mesafeler, mekân anlamını yetirmeye başladı. Uzun, çok uzun yılların ardından kurulan bu buluşma, bir karşılaşmadan çok bir “geri dönüş” hissi taşıyordu. Sanki kaldığımız yerden devam ediliyordu hayata. O an, bir sohbet değil; berrak bir pınarın başında oturmuş, suyun sesini dinleyen, dingin bir esintiyi hisseden iki insan halindeydik.

   Sonra çantasından iki kitap çıkardı. Sessizce, abartısız, olması gerektiği gibi. Biri “Işığa Özlem”,diğeri ise şiirlerinin bir araya geldiği “Mevsimlerim”

   Her iki eseri de imzalayarak bana uzattı. O an fark edemediğim bir şey; aslında bana verilen sadece kitap değildi. Bir ömür birikmiş duygular, gözlemler, susuşlar ve konuşmaların toplamıydı bu iki eser.

   Kitaplar masamın ucunda haftalarca bekledi. Bilinçli bir bekleyişin fısıltıları içinde, ben de kitaplar gibi bekledim. Hemen okumak istemedim. Biliyorum, öteden beri bazı eserler okunmaz; çağrılır. Okuru kendi zamanına davet eder. İşte ben de o daveti bekledim.

  Ve bir gün, o sessiz çağrıyı duydum.”Işığa Özlem” i elime aldığımda, kendimi bir tünelin içinde buldum. Karanlık bir tünel değildi. Sarmaşıklarla, çiçeklerle sarılmış; geçmişin izleriyle bezenmiş bir geçidin içinde… Ve tünelin sonunda çocuklar vardı. Kız çocukları…

  Bazılarının babası yoktu. Askere gitmiş, dönmemiş ya da hiç tanımamıştı… Bazıları annelerinin yanında, ıslak elleri hamur kokan bir hayatın içinde büyüyordu. Yoksulluk vardı ama yalnızlık en ağırın olanıydı. Eksiklik vardı ama asıl eksiklik; anlaşılmamış olmak…

  Kitabın 95.sayfasında bir anıdan söz ediliyordu. Aynı sözcükleri tekrar tekrar dönerek okudum. Ve, kayıp zamanın içine girdiğimi hissettim. Yazarın arkadaşı Fatma Yüksel ile ve o dünyayı anlatırken paylaştığı bir cümle, kitabın belki en güçlü anahtarıydı:

“İyi anlaşıyorduk, ikimizin de zengin iç dünyalarımız vardı. Çoğu zaman orada yaşardık.”

   Bu cümle, sadece iki arkadaşın iç dünyasını anlatmıyor. Aynı zamanda yazmanın, düşünmenin, düş kurmanın ve üretmenin kaderini de açık eder. Çünkü insan, zihninde böyle bir derinlik kurmuşsa, artık sıradan bir hayat yaşayamaz. O,ya yazacak, ya düşünecek, ya da susarak anlatacaktır…

   Hamdiye Özer Okudan’ın satırlarında bu yazgıyı gördüm. Okudukça, onun kaderle ve şansla nasıl dans ettiğini fark ediyor insan. Hayatın en ağır, en zalim ağırlığını yaşadığı vakitlerde bile inceliği elden bırakmayan bir ruhun izlerini sürebilirsiniz.

  Kitabın ilerleyen sayfalarında karşıma çıkan Lili Marleen anıları ise bambaşka kapı araladı. Bir şarkının, bir melodinin nasıl olup da savaşın ortasında umut taşıdığını hissetmek; insan denen canlının çok farklı bir özelliği olmalı… Siperlerde bekleyen askerlerin, belki de hayatta kalmak için değil; hatırlanmak için sımsıkı tutunduğu bir ezgi…

  O an anlaşılıyor ki tarih, sadece büyük olaylarla değil; küçük ve samimi duygularla yazılır. Bir türkü, bir anı, bir bekleyiş; hepsi insanlığın ortak hafızasında yer eder.

  Kızpınarı’ndan söz edilen bölümlerde ise kitabın yerle kurulan güçlü bağlarından söz etmesi, hepimizin çok derinlere inmiş köklerini hatırlatmaya yetiyor. Küçülen, yok olan köylerin içinde halen yaşayan hatıralar. Bir zamanlar çocuk sesleriyle dolu sokaklar, şimdi sadece anıların ruhlarıyla sessizliğin ağıtını söylüyor. Ama yazar, o sesleri yeniden duyurmayı başarıyor.

   Kitabın sonlarına doğru yer alan “Akşama Doğru” ise adeta bir iç çekiştir. Bir öyküden çok bir yaşam hali… Bir kucaklaşma, bir suskunluk, bir kabulleniş… Hayatın gürültüsünden sıyrılıp insanın kendi içine döndüğü o anlardan biri.

  İşte o yüzden, Işığa Özlem; bir yüzleşme, bir hatırlayış ve bir vicdan çağrısıdır… Yanı başımda duran “Mevsimlerim” ise anlatılanın şiirle tamamlanan halidir. Duygunun, daha yoğun, daha damıtılmış biçimi… Ama açıkça söylemek isterim ki, bu yazının esas kalbi “Işığa Özlem” dir. Bu eserleri okurken sıklıkla düşündüğüm, gözlemlediğim duyguları tekrarladım:

Köyler o kadar hızlı boşalırken biz neyi kaybettik? Sadece mekânları mı, yoksa insanı anlama becerimizi mi?

  Kız çocuklarını yeterince gördük mü? Annelerin sessiz çığlıklarını yeterince duyabildik mi? Belki de en büyük eksikliğimiz buydu: Anlatmaya vakit ayırmamak.

  Hamdiye Özer Okudan, işte tam da bu noktada devreye giriyor. O,unuttuğumuzu hatırlatıyor. Biliyoruz ki, hatırlayan insan kaybolmaz! Ve ışığa özlem duyanlar, bir gün mutlaka o ışığı bulur…

Güven SERİN

KADININ HİKAYESİ

 

YÜKÜ HİÇ PAYLAŞILMAMIŞ KADININ HİKÂYESİ: GÜLDÜ MÜ HİÇ?

   Hayata geç kalmaz bazı kadınlar. Tam tersi, hayat onlara erkenden yetişir. Daha kim olduklarını sormadan ellerine iş verir. Eleri ıslanır ilk önce. Sonra o ıslaklık kalıcı olur… Su değildir artık; emektir, hiç bitmeyen bir işin sembolüdür…

  Onu yıllar önce tanıdım. Bir kadın olarak değil önce; bir hareket enerjisi olarak… Sundurması olan dört göz kerpiç evin geniş avlusunun içinde, durmaksızın dolaşan, hatta oradan oraya koşan bir kadın! Yeri bellidir belli olmasına ama nerede duracağı belli değil. Çünkü avlunun her yerinde unu bekleyen mutlaka bir iş vardı.

  İlk hatırladığım şey; elleri hep ıslaktı. Hep bir emeğin karşılığı olan bir ıslaklık. Bahçede, avluda ve hayvanlar arasında… O ıslaklık kurumazdı. Kurusa bile az sonra yeniden başlardı. O kocaman eller kapı açar, seslenir, yem saçar, su kovaları taşırdı. O eller, dinlenmek için yaratılmamış gibiydi.

  Onun için çalışkandı denilebilinir ama bu sözcükle onu anlatamayız. Yetmez…

  Onun çalışkanlığı tercih değil; yaşam biçimiydi. İşinin bittiğini hiç görmedim ve duymadım. Onun boş durduğu bir zaman dilimi yoktu. İş, artık ondan ayrı değildi. Birleşik; bir bütündüler işle; iş olmazsa, o da olmazmış gibi…

  Kadın olduğu daha ilk bakışta anlaşılırdı. Çünkü o kadar yükü,ancak kadınlar taşıyabilirdi.Ona “Nasılsın?” dediğinde kısa geçmezdi.Ama kendini dinlendirmezdi de; sanki soluk almadan anlatırdı üzerine binmiş,hiçbir zaman atmayacağı yükleri.

  Anlatırken de çalışırdı. Büyük avlusunun içinde oradan oraya dolaşarak anlatırdı… Ya tavuklara yem atardı, ya kazlara. Olmadı, koyunların yavruları kuzulara koşardı. Keçiler beklerdi zaten; gelmesini kadının. Hep bir hayvan, hep bir iş ve hep bir telaş… Kendi derdini anlatırken de tükenir bir enerjiyle, ağzından soluğundan tükürükler saçarak konuşurdu. Sesi çok gür çıksa da içinde hep yorgunluk taşırdı. Gür, telaşlı ve yorgun bir ses.

  Onun dünyasında durup anlatmak bile lükstü. Anlatmak da, derdini üst perdeden seslendirmek de onun işinin bir parçasıydı… Hep yorgundu ve bu yorgunluk hep haykırır, hep bağırırdı.

  Onun büyük ve dağınık avlusunda yankılanan ses, sevgisizliğin değil; taşan yükün sesiydi. Çocuklarına sert seslenirdi. Sözcükleri köşeliydi. Argo da kaçardı bazen. Dışarıdan bakan soğuk sanırdı. Mesele sevgi değil, aynı anda, çok fazla şeyi ayakta tutmak, yaşatmaktı…

  Yükü taşmış kadınlar sevdiklerine bağırır. Artık yumuşayacak halleri kalmamıştır! O sundurmalı, büyük odaları olan kerpiç ev, o geniş bahçe, o kalabalık ve dağınık avlu… Hepsi bir yandan bereket, bir yandan da dertti. Çünkü o kadar çok şey onun eline bakıyordu ki, düşmeye hakkı yoktu…

  Durursa ne olacağını biliyordu! Onun için boşluk, durağanlık tehlikeliydi. Duraksamalarda insan kendine yaklaşır. O yaklaşma onun için ertelenmişti.

  Yıllar sonra, bir sabah, yarı uykulu bir anda, zihnime bir görüntü değil; bir soru düştü:

Güldü mü hiç?

  Zihin bir soruyu ciddiye aldığı an geçmişi didiklemeye başlar. Avludaki sesler; hayvanların çıkardığı, kovaların sesi ve sert bir kadın çağrısı… Boşu boşuna o zihin deryası içinde bir kahkaha aradım. Saatlerce, günlerce milyonlarca hücre deposuna girip çıktım; bulamadım… Gülümsemeler yakaladım ama hep işin içinde buruk, kederli gülümsemeler…

  Anlattığım bu anı, bir mutsuzluk öyküsü değildir. Yanlış anlaşılmasın! Bu, yükü paylaşılmamış bir kadının öyküsüdür. Geniş bir evin, büyük bir bahçenin, kalabalık bir hayatın içinde kendine hiç yer açamamış bir kadının. Kendini işe kapatmış değil; işe mecbur bırakılmış bir hayatın.

   Yıllar sonra süzülen şey, yani anladığım: Onun sert sesi, sevgisizliğin değil; bitmeyen sorumluluğun çığlıklarıdır. Islak elleri, sadece sudan değil; oradan oraya taşınan hayattan ıslaktır.

   İşte sosyoloji burada kendi davasını kazanır ve yukarılara taşır. Birilerini yargılamadan gösterir veya çağırır. Bazı kadınlar asla durmaz. Derdini anlatırken bile çalışır. Ve bazı kadınlar, büyük işlerin içinde hep tükenir, hem de hayatta kalır.

   Sonra bir sabah bir yazar uyanır; geç kalmış bir anlayışla, bir soru düşen zihnine:

Güldü mü hiç?

  Belki güldü… Ama o gülüş, avlunun bir köşesinde, işlerin arasına sıkışmıştı…

 Güven SERİN 

BEKLEDİĞİN TREN HİÇ GELMEYECEK

 

                             BEKLEDİĞİN TREN HİÇ GELMEYECEK

   Her gün duyduğumuz seslerden çok farklı bir ses duyunca insan, derhal kalemi alıp kâğıda koşar.”Not almalıyım der; kulağımla birlikte, zihnimin odasına düşen bu sesleri.”

  Ben o sesleri bir kitapta değil, bir belgeselin başında duydum. Ekranda bir şehir var; sokaklarında tarih dolaşan bir şehir… Duvarları yıkılmış ama hatıralara ayakta dolaşan bir şehir. Almanya’nın Berlin şehrinden söz ediyorum. Belgesel de öyle.

  Ekranda yürüyen ve duraksayan bir kişi Güven Kıraç. Ama konuşan o değil o anda. Derinden gelen, tok bir anlatıcı sesi var. Belgesellerde böyle seslere çok rastlarız; hani insanın omzuna elini koymuşçasına, bir arkadaşınız gibi konuşan ses…

  Kentler ve Gölgeler belgeselinin başıydı. O ses şöyle dedi:

“Serüvene başlamak için trenler bekliyorsan, güneşini yakalayıp yüzüne yerleştirmek için beyaz yelkenlerin seni gelip almasını bekliyorsan… Yarına inanmak için gün batımına, iyi kalpli görünmek için zayıflığa, güçlü görünmek için öfkeye ihtiyacın varsa… Demek ki hiçbir şey anlamadın.”

  Bu cümleyi ne zaman duysam, o belgeseli tekrar tekrar izlemeye karar versem, hayata bakış yönüm azcık kayıyor… Çünkü çoğumuzun gizli bir alışkanlığı vardır.

Beklemek…

  Bir gün başlar hayat diye bekleriz. Bir fırsat gelir diye bekleriz. Bir kapı açılır diye bekleriz. Velhasıl dostlarım; durakta bekler gibi bekleriz hayatı.

  Bilirsiniz; hayatın trenleri, bekleyenleri pek sevmez. İşte bunu anlatıyor bu sözler. Bu düşünceyi en keskin bir şekilde söyleyen adamlardan biri Bertolt Brecht idi. Berlin’in o keskin zekâlı yazarı.

  Ama işin ilginç yanı, bu sözler bazen Jacques Brel’e de yakıştırılır. Belki de tesadüf değildir. İkisinin de derdi aynı görünüyor. İnsan… İnsanın tembelliği… İnsanın korkusu… İnsanın “bir gün” diye ertelediği hayat.

  Berlin belgeselini anlarken, gidenlerin duygusuyla dolaşırken insan bunu daha iyi anlıyor. Çünkü o şehir, bir zamanlar ortasından ikiye ayrılmıştı. Büyük ve güçlü bir duvarla… İnsanlar yıllarca bu duvarın gölgesinde yaşadı.

  Ama bir gün; birileri beklemekten vazgeçti.”Bir gün “ demeyi bıraktı birileri. Ve o duvar yıkıldı. Yaşadığımız, içinde bulunduğumuz ve büyük çoğunlukta sıkıldığımız hayatta böyle değil mi? Önümüzde bir sürü görünmeyen duvarlar var.

  Korku duvarı, tembellik duvarı,”Şimdi değil” duvarı. Ama görünen o ki en kalın duvar; “Bir gün” duvarıdır.

   İşte bu yüzden belgeselin başındaki sözler, sadece edebiyatın parçası değildir. Bir uyarıdır o sözler:

 Bir dürtmedir… Burada teşekkür edeceğim insanlar var. Çünkü televizyon denen şeyde nitelikli yayın bulmak gittikçe zorlaşıyor. Gürültüler, kavgalar, ucuz şöhretlerin yer aldığı yayınlar çoğalıyor…

   Ama bazen birileri başka bir şey yapıyor. Birisi kamerayı alır ve dünyanın şehirlerine götürür. Bir oyuncuyu yollar, bir düşünürün izini sürmeye. Bir anlatıcıya o sözleri okutur. Ve milyonlarca insanın zihnine küçük bir kıvılcım sunar.

   Bu belgeselin yapımında görev alan yönetmen Engin Yıldız’ı, yapımcı Emira Yılmaz’ ve o günün TRT Genel Müdürü İbrahim Şahin’i gönülden kutluyorum.

    Serüvene koşmak için trenler bekliyorsan…

Güven SERİN 

 

  

EŞİKLERDE BEKLEYEN ŞEHİR

 

                                            EŞİKLERDE BEKLEYEN ŞEHİR

       ( Paşaköy ve Tekirdağ )

  Sabahın ilk saatleriydi. Çok sakin bir Tekirdağ günün başlamıştı. Rüzgâr yok gibiydi. Bir sükûnet sarmıştı kadim şehrin caddesini. Ben de yürüyordum bu sükûnetin içinde. Sanki caddenin ortasında değil de iki zamanın ortasında gibi…

  Önce onu gördüm. Kuyumcu dükkânının eşiğinde duran genç kızı. Sigarasının son dumanlarını savurmuş ama dumanı henüz bırakmamış gibiydi. Elinde bir sigara görünmüyordu ama ağzında hâla o küçük geciktirme… Eşikten ayrılmamak için zamanı uzatan bir çaba içindeydi. Beyaz kazağı ile beyaz teninin uyumuna kapı camını ayna gibi kullanarak bakıyordu. Uzun boylu değildi. Hafif kiloluydu. Ama yüzünde, büyümeye direnen bir çocuk saflığı vardı. Bazı yüzlerde masumiyeti saklı görürüz; onun ki saklı değildi, açıktı.

  Tam o anda bir şey dürttü beni. Başımı kaldırıp caddenin karşısına baktım. Aynı hizaya, aynı eşik mesafesine. Orada da bir genç duruyor. O da bir kuyumcu dükkânı eşiğinde. Neredeyse kızın boyunda, kızın kilosunda. Yüzünde aynı çocuk masumiyeti. Bacaklarını çapraz yapmış; nasıl durduğunun bile farkında değil. Elindeki sigarayı yudum yudum içiyor ama içtiğini bilmeden. Yüzündeki heyecanın kızıllığı karşıdan bile okunuyor. Bakışları neredeyse yalvarır gibi: “Beni gör.” Diyordu.

  İşte o an birkaç adım daha yürüyüp kaldırımın kenarında durdum. Birini bekliyormuş gibi. Oysa beklediğim geçmişti. Ve geçmişi çağırınca; geldi.

  İpsala Paşaköy’ün Kocayolu’na uzandım birden. O büyük yol, adını hak eden tek “Koca” yol. Çeşmesi olan. Çeşme başında kızların su doldururken ağırlaştığı, oğlanların oradan geçmek için sebepler icat ettiği yol. Akşamüstü gezmelerinin, bakışmaların, kalbin yerinden çıkacakmış gibi atmasının yolu.

  Orada da eşikler vardı aslında. Ama dükkân eşiği değil; zamanın eşiği. Bakışmak vardı. Dokunmadan sevmek vardı. Günlerce tek bir gülüş için beklemek vardı. Bir mendil düşse anlam yüklemek, bir baş selamını aylarca hafızada taşımak vardı. Ulaşılmazlık bir duvar değil, heyecanın mayasıydı. Tüketilmeyen duygu kendi masumiyetini üretirdi.

  Şimdi Tekirdağ’ın bu caddesinde, iki kuyumcu eşiğinde duran iki gençte aynı heyecanın rengini gördüm. Farklı çağ, aynı kalp çarpıntısı. Farklı vitrin, aynı bekleyiş.

  Genç adamın bakışı, karşı caddeye çevrilmişti. Kız belki fark etmişti, belki etmemişti. Henüz bir gülüş, bir tebessüm yoktu. Henüz bir işaret yoktu. Ama umut vardı. Küçük, kırılgan ama diri bur umut…

  Ve düşündüm… Bugün her şey çok hızlı akıyor. Mesajlar bir saniyede gidiyor. Görmek, konuşmak, tüketmek çok kolay. Heyecan, beklemeye tahammül edemiyor artık. O sabah gördüğüm manzara bana şunu hatırlattı: Saflık hâla yaşıyor. Yavaşlık hâla mümkün. Sabırla kurulan bir bakış, aceleyle kurulmuş yüz, belki de bin cümleden daha kıymetli.

  Geçmişi sadece nostalji-özlem vitrini yaparak, onu öldürürüz. Ama bugünün içine karıştırırsak, nazikçe davet edersek, o zaman yaşar; soluk alıp verir. O sabah, Paşaköy’ün Kocayol’u Tekirdağ çarşısına geldi. Çeşme başındaki bakış, kuyumcu eşiğine taşındı. Ama en önemlisi; dün ile bugün aynı kaldırımda yürüdü…

   Hepimizin bildiği gibi şehir sadece binalardan ibaret değildir. Şehir, eşiklerde bekleyen gençlerin kalp atışıdır da. Şehir, sabırdır. Şehir,”beni gör” diye yalvaran ama bağırmayan bakışlardır.

  Ve üzerine basa basa söylemek isterim ki: Hızla tüketilen her duygu anlamını kaybeder. Sabırla beklenen bir bakış, insanın ömrüne yerleşir. Bizim gençliğimiz çeşme başında bekledi. Bugünün gençliği vitrin camında kendine bakarken bekliyor. Mekân değişti ama kapı aynı.

  Bu yazıları okuyan büyük çoğunluk; “ Böyle bakışlar, böyle gençler nerede kaldı?” deseler bile, evrimin ve insanın, şaşmaz derece kural ve kanunları arasında, her türlü duygunun çok çabuk yıprandığı, yok edildiği zamanlarda bile, nesli tükenmemiş bakışlar, duygular vardır ve hep var olacak…

  Tekirdağ hâla bakışmayı biliyor. Yeter ki biz, o bakışın değerini unutturmayalım.

Güven SERİN 

 

ELLERİ KELEPÇELİ ADAM

 

İnternet

                                    ELLERİ KELEPÇELİ ADAM

  Birkaç gün önce şehrimizin büyük hastanelerinden birinde, genişçe bir salonda etrafı izliyordum. Kan alma bölümünün önü kalabalıktı; telaşla sıra için fiş almaya çalışanlar, sırasını kaçırmamak için adımlarını hızlandıranlar, beklerken sessizce içini çekenler… Hayat, her zamanki gibi küçük bir alana sıkışmıştı.

  O sırada gördüm onu; elleri kelepçeli bir adam. Sağında, solunda ve önünde üç jandarma, Önce onun adına sıra alındı, sonra doğrudan kan alma salonuna geçildi. Jandarmalardan biri keskin bakışlarla etrafı süzüyor, görünmeyen ihmalleri zihninde kolaçan ediyordu. Diğer ikisi de kelepçeli adama nefes mesafesinde duruyordu.

  Elleri kelepçeli kan veren adam sakindi. Yürürken dik yürüyordu. Üzerinde takım elbise vardı; ayakkabıları temizdi. Kader mahkûmu yürüyüşü yoktu onda. Daha çok, bulunduğu yerle arasına mesafe koymuş bir insanın sessiz mütevazı duruşunu taşıyordu.

  Bir köşede, başka bir bölümün doktor sırasını bekleyen yaşlı bir karı koca dikkatle bakıyordu ona. Bakışlarının arasında kısa fısıldanmalar vardı ama yüzlerine bakınca başka bir şey görülüyordu: Belki evlatları, belki yakınları benzer bir yazgıya dokunmuştu; belki de insan, bilmediği acıyı o kadim vicdanın geçmişinden, bugüne taşıdığı yerden sezmişti.

  O an, ben de o görünmez kervana katıldım. Kelepçeli adamın her halini izlemeye başladım. Sıra alışını, kan verişini, oradan ayrılışını… Zamanı sıkıştırdım ve zihnimdeki bütün kameraları açtım.

Niçin?

  Bu hastanede daha önceleri nice kelepçeli insan görmüşken, bu adam neden zihnime takılmıştı?

  Kır saçlıydı. Orta boylu, orta yaşlardaydı. Jandarmanın kollarına girdiği halde, kendi ağırlığını koruyordu. Zihnimi zorladıkça, bu görüntünün başka bir görüntüye bağlandığını hissettim. Yıllar öncesine… Sınır boylarından bir köye… Sabahın erken bir vaktine…

   Bir adam vardı orada da… Bir sabah alınmıştı, evinden, yuvasından. Önce Edirne’ye götürülmüştü. Ardından İstanbul’a, Selimiye Kışlası’nın soğuk duvarları arasına…12 Eylül’ün memleketin üstüne çöktüğü, sözcüklerin bile fısıltıyla dolaştığı yılların başında.

  O günlerde kelepçe sadece alınanların bileğinde değildi. Askıda kalan ceketlerdeydi. Sofrada eksik kalan sandalyedeydi. Kapıya her vurulduğunda irkilen kadınların yüreğindeydi. Babasının yolunu gözleyen çocukların, akşam ezanıyla sabah arasında sıkışmış yarım yamalak uykularındaydı.

   Kimileri on beş yaşındaydı. Ne olup bittiğini anlamayacak kadar küçük, ama unutamayacak kadar büyük…

O çocuklar büyüdü…

  Ama kapı gıcırtılarını, asker postallarının sesini, annelerin fısıltıyla ağladığı geceleri içlerinden hiç atamadılar.

   Kimi içeriden çıktı, kimi çıkamadı. Kimi çıktı ama ailesine, çocuklarına, hayata başka bir insan olarak döndü. Kimi ise ardında dağılan evler, yarım kalan çocuklar, eksik büyüyen hayatlar bıraktı.

  Hastanede gördüğüm o adamın kelepçeleri hangi suçlamayla takılmıştı, bilmiyorum. Ama geçmişte götürülenlerin çoğunun neden alındığını bugün daha iyi biliyoruz: Bir dönemin, düşüneni, sorgulayanı, memleketi dert edineni sevmeyişlerinden.

   İki adam… Biri bugün, biri dün. Biri adı bilinmeyen, biri adı bilinen ama burada anılmayan. Aralarındaki bağ kan bağı değil; kader bağı. Kelepçenin sadece bileğe değil, zamana vurulduğu anıların ortaklığı.

   Bu çalışmam, ne bir suç hikâyesi, ne de mağduriyet anlatısıdır. Bu yazı, bir ülkenin hafızasında hâla kanayan bir yere, sessizce bırakılmış bir nottur. Hastane koridorlarında, kışla duvarlarında, cezaevi avlularında yankılanan aynı suskunluğa dair…

  Belki, bir gün bir ülkede kelepçeler çözülür, yıllar geçer, takvimler değişir. Ama yaşananlar, ancak hatırlandıkça insanlık mirasına dönüşür.

 Ya unutulursa?

Sadece yeniden yaşanır.

Güven SERİN 

  

KÜÇÜK SALONDA TÜRK MUSİKİSİ

 

                  KÜÇÜK SALONDA TÜRK MUSİKİSİ

   Pandemi’den bu yana paslanma; mekânlara, şehirlere daha az gitme düşüncesi neredeyse yaşam şeklimiz haline geldi. Böyle zamanlarda, bir dost eli değmeli, dokunmalı insana.

  Bu konserin davetini-çağrısını Sedat Dursun yaptı. Kısa ve içten bir mesaj; “ Mutlaka bekliyorum abim.” Her insan anlar, bazı davetler içtendir…

  Sedat Dursun’u sadece sesiyle bilmeyiz. O,ahşaba ruh veren bir sanatkâr. Sadece ağaca şekil vermez; ona sabır, ölçü katar, denge katar. Bilirsiniz, ahşap hiçbir zaman aceleyi sevmez. Yanlış keser, yanlış ölçersen geri dönüş yoktur. Beklersin, dinlersin ve çok iyi ölçüp biçersin…

  Türk Sanat Müziği de öyle…23 Şubat gecesi Yahya Kemal Beyatlı Kültür Merkezi küçük salondayız. Oturduğumuz koltuklardan sahneye doğru bakıyoruz. Işık yumuşak, sahne oldukça sade ve iki müzisyen için iki sandalye var sadece.

  Birazdan Nazende Türk Müziği Topluluğu sahnede. Solistlerin büyük çoğunluğu gönül ehli, amatörce gönül vermiş sanatçılar. Gündüz başka hayatlar içindeler, akşam ise makamın içine giriyorlar. Sadece alkış için değil; içlerindeki sesi kaybetmemek için…

  Konserin adı boşuna değil:

“İki Saz, Bir Ses.”

  Uduyla Salih demirci… Bu kez şeflikten çok icracı… Yanında İstanbul’dan gelen okul arkadaşım kanun sanatçısı Miraç Dalkıran… İkisi de usta; sazın dilini bilen insanlar.

   Solistler söylerken altta iki sağlam omurga vardı. Kanun sık sık taksimle sözü devraldı. İnce ince işledi makamı. Ardından ud… Derinden, tok bir sesle yürüttü musiki yolunu. Öyle anlar oldu ki konser bir anda başka bir derinliğe indi. Sanki program içinde ikinci bir program açıldı. Kısacası, konserin içinde konser yaşadık…

   Ustalar, gösteriş yapmadı; taşıdı, destek oldu, yükselttiler gecenin içindeki musikiye gönül vermiş sesleri.

  Bu seslerden ilki, gecenin ilk şarkısı “Yâd Eller Aldı Beni…” Bestesi Sadettin Kaynak. Ağır ağır açılan bir kapı gibi. Sesi duyunca ister istemez Gönül Yazar tınısı geçiyor insanın zihninden. Sanki aynı iklimin havası…

   Salon iyice ısındı. Bir kış günü sobanın başına toplanmış insanlar gibi. Büyük çoğunluk birbirini tanımıyor ama aynı yerden etkileniyor, aynı yerden ısınıyorduk.

  Bir süre sonra dinleyici de işin içine sokuldu. Bildiği şarkılara gönlünce eşlik etti. Bazısı usulca, bazısı haykırarak… Dudaklar önce kıpırdadı, sonra iyice musikinin meşk halkası içinde kendi yörüngesinde dönmeye başladı.

  Gecenin ilerleyen bölümünde Sedat Dursun sahneye çıktı. Necdet Tokatlı’nın eserini seslendirdi:

 “Bu ateşi sen yaktın içime…”

  Ahşapla uğraşan insanın sesinde başka bir sabır oluyor. Bunu o gece sahnede şarkısını seslendirirken hissettim. Acele etmeyen, sesi zorlamayan, duyguyu yontarak doğuran bir hal…

  Her şarkının bitişinde içimde bir sessizlik oldu. Çok kıymetli bir sessizlik… O sessizlikte bir gerçek de sahneye, özellikle zihnimin sahnesine çıkmaya hazırdı.

   Bu derinlikte besteler bugün çok azaldı. Çünkü o bestelerin doğduğu hayat bambaşkaydı. Beklemek vardı… Mektup vardı… Uzun susuşlar vardı… Şimdi, her şey çok hızlı ve duygu da çok çabuk bitiyor. Bir makamın usul usul açılmasına sabır azalıyor.

  O yüzden bu eserler artık bir emanet gibi. Milletin, sanatçıların hafızasında duran çok kıymetli bir kültür birikimi. Gençler bu duyguları bizim gibi yaşamasa da, o sesi duymaları bile onlarda iz bırakır.

  Nazende gibi topluluklar işte bu yüzden çok önemlidir. Amatör solistlerin gönül emeği… Usta müzisyenlerin sağlam zemini… Ahşap ustasının makamla buluşması…

  Salon küçüktü belki! Ama gece büyüktü. İki saz var ve bir ses vardı. Ve sabırla işlenen hem ahşap, hem makam, ikisi de aynı yerden konuşuyordu…

Güven SERİN 

 

 

 

 

 

  

ŞABAN MAHALLEDE KARAGÖZ BANKADA

 

İNTERNET

                          ŞABAN MAHALLEDE, KARAGÖZ BANKADA

  Televizyonda, Ali Sunal’ın banka reklâmında izlediğim, dinlediğim bu cümle;

 “ Ali ağabey, dert ettiğin şeye bak; cep mobille ödeme yaparsın olur biter.”

   Reklâm içinde bu söz gülerek, tebessüm içinde söylendi. Hafifti, pratikti ve modern görünüyordu. Ama insanın içine bazen en hafif cümle an ağır taş gibi oturur.

   O söz, sadece bir ödeme kolaylığını anlatmıyor. Bu çağın zihniyetini de özetliyor: Dert etmeyin… Düşünmeyin… Sistem var… Oysa bir zamanlar başka bir şey öğretilmişti bize.

  Kemal Sunal filmleriyle sadece güldürmedi. Halkın içindeki adamı oynadı. Saf görünüp akıllı ve vicdanlı olanı. Ezilen ama boyun eğmeyeni. Ve her kahkahada küçük bir uyarı gizliydi: “Aklını kullan.”

  Yüz Numaralı Adam filminde bir anda ünlü olan karakterini hatırlayalım. Reklâm yıldızı olur. Şampuanlar, makineler, kampanyalar… Işıklar altında reklâmını yaptığı ürünleri över. Çok para kazanır ve alkış alır.

   Ya sonra? Gerçekle yüzleşir. Tanıttığı, reklâmını yaptığı ürünlerin beklediği gibi olmadığını fark eder. Halkın güvenini paraya çevrildiğini görür. Tam da o kritik anda tercihini yapar: Markalara değil, mahalleye döner. Halkın arasına karışır ve özür diler. O sahne bir komedi değil, bir vicdan terazisidir.

  Üstelik bu sadece bir filimde kalmamıştır. Eşi Gül Sunal’ın bir söyleyişi de anlattığı gibi, Kemal Sunal gerçek hayatta da reklâm konusunda son derece seçici davranmış, halkı yanıltma ihtimali olan işlere mesafeli durmuştur. Görünen o ki onun için asıl sermaye para değil, güvendi…

  Yıllarca birikir, bir yanlış tercihle sarsılır. Bugün başka bir sahne var karşımızda.

  Ali Sunal, sevilen bir isim. Bir banka reklâmında Karagöz kılığında ve çok aceleyle markete giriyor. Setten çıkmış, kostüm üzerinde. Cebinde nakit yok, her şey sette bıraktığı giysilerinin üzerinde.

Marketçi gülüyor:

“Ali ağabey, dert ettiğin şeye bak, cep mobille ödeme yaparsın olur biter.”

  Reklâmın dili net: Hayat kolay…Sistem hazır…Para cebinde olmasa da sorun değil.Ama hayat herkes için bu kadar kolay mı?

  Bu ülkede milyonlarca insan için ödeme “olur biter” değildir. Asgari ödeme ay sonuna sarkar. Faiz büyür. Dosyalar kabarır. Reklâm zinciri göstermez, sadece parlak halkayı gösterir. Asıl mesele de burada başlar.

 Karagöz dediğimiz figür, halkın zekâsıdır. Güce mesafeli, paraya şüpheli, akla yaslanan bir mizahın temsilidir. Şimdi o figürün finansal kolaycılığın yüzü haline gelmesi, kültürel bir kırılmayı anlatıyor.

   Bu çalışmam bir insanı hedef almaktan çok ötedir. Reklâm hayatının gerçeğine bir dokunuştur. Ekonomi çarkları döner ve insanlar kazanır. Kimsenin kazancında gözüm olmadığı gibi söz de söylenemez.

   Fakat halkın gönlüne yerleşmiş kişilerin başka bir sorumluluğu vardır. Onların kredisi banka kartlarından çok daha değerlidir. O kredi, yılların biriktirdiği bir eserdir…

  Eskiden sanatçı hikâye anlatırdı; şimdi hikâye marka anlatıyor. Eskiden mizah sistemi dürterdi; şimdi sistem mizahı kullanıyor. Eskiden “aklını kullan” uyarıları yapılıyordu; şimdi “dert etme” deniyor.

  Birilerine göre çağ çoktan değişti. Belki oyun devam edecek, belki “olur biter” cümlesi daha çok duyulacak.

  Karagöz bankada olabilir bugün. Ama biz yine de Şaban’ın mahalledeki sandığın üzerine çıkıp söylediği sözü hatırlayalım:

 Güven, en değerli sermayedir… Ve bazı şeyler cep mobille ödenmez…

Güven SERİN 

TEKİRDAĞ’DAN YOLA ÇIKAN DİSİPLİN: 66.TUGAY

 

                          TEKİRDAĞ’DAN YOLA ÇIKAN DİSİPLİN: 66.TUGAY

  Telefon çaldığında Kumbağ sahilinde denize bakıyordum. Lodos vardı o gün. Dalga, kıyıya vuruyor; köpük, taşlara tutunuyor; rüzgâr insanın yüzüne sadece serinlik değil, düşünce de bırakıyor.

  Tam o sırada arkadaşım Bayram aradı. Sesi heyecanlıydı. Hızlı hızlı konuşmaya başladı; “ Tekirdağ’dan NATO Almanya tatbikatına giden tugayı izledim,” dedi.”Bunu mutlaka yaz.”

   Bir dostum cümlesi bazen bir şehrin duygusuna tercüman olur. O an dalgaların uğultusu ile Bayram’ın sesi birbirine karıştı. Deniz nasıl bir ritim içinde kıyıya vuruyorsa, disiplin de öyledir diye düşünmeden edemedim.

   Araştırıp öğrendim. Almanya’da icra edilen NATO tatbikatı Steadfast Dart 2026 kapsamında Tekirdağ’dan katılan birliğin 66’nici Piyade Tugay Komutanlığı olduğunu gördüm.

  Bir şehirden kalkıp uluslar arası bir askeri koordinasyonun paçası olmak çok değerli bir başarıdır… Bu küçük bir haber satırı değildir. Farklı ülkelerle aynı sahada uyum göstermek, ortak komuta sistemleri içinde görev almak, teknik yeterlilik ve disiplinle sınanmak: Bunlar modern dünyanın askerlik sanatıdır.

  Ve biz askerliği çok ciddiye alan bir milletiz. Türk insanı için asker ocağı sadece bir kurum değildir; bir terbiye mektebidir. Evladını birliğine uğurlayan anne, aslında ona şöyle seslenir; “Sorumluluk al.” Üniforma giyen genç sadece emir almayı değil, temsil etmeyi öğrenir. Bir tugay görev yaparken arkasında bir şehir durur; bir şehir dururken arkasında bir millet durur…

  Tekirdağ’dan yola çıkan 66’nci Tugay’ın mensupları da işte bu temsil sorumluluğunu taşıyor. Fakat burada biraz durup daha büyük bir hakikati hatırlatmak istiyorum.

  Savaş meydanlarından zaferle çıkan bir komutan, Mustafa Kemal Atatürk,”Asıl savaş şimdi başlıyor” dediğinde cepheyi değil; ekonomiyi işaret ediyordu. Üretimi, kalkınmayı, bilimi, kültürü…

  Bu cümle, askeri dehanın sivil ufka açılan kapısıdır. Gerçek güç, sadece silahlı kuvvetlerin disiplininden ibaret değildir. Gerçek güç; sağlam ekonomi, nitelikli eğitim, üretken bilim ve köklü kültürle tamamlanır. Bir milletin caydırıcılığı sadece sınır hattında değil; fabrikasında, üniversitesinde, laboratuarında, sanatında ölçülür.

  Kumbağ sahilinde dalgaları izlerken akan düşüncelerim şunu anlatıyordu: Dalgalar kıyıya şiddetle vurur; ama kıyıyı şekillendiren asıl şey, süreklilik…

  Aynı şekilde bir milletin yükselişi de bir anlık heyecanla değil; istikrarlı emekle olur…

  Bugün NATO tatbikatında görev yapan askerlerimizle gurur duyuyoruz. Bu gurur çok haklıdır… Ama gururu büyüten, yaşatan şey, sadece üniformanın ağırlığı değildir; arkasındaki sistemin sağlamlığıdır. Eğitimdir… Planlamadır… Üretimdir…

  Disiplin kışlada öğrenilir. Ama kalkınma atölyede inşa edilir. Gelecek ise sınıflarda şekillenir. Bilim laboratuarlarda doğar.

  Ne hamaset yazarak haykıralım, ne de bağırarak abartalım! Sadece şunu ifade etmeliyim:

Evet, Tekirdağ’dan giden 66’nıcı Tugay NATO sahasında görev yapıyor ve bu onur vericidir. Heyecanım büyüktür. Ama aynı ciddiyetle üretmeli, aynı kararlılıkla çalışmalı, aynı disiplinle bilim üretmeliyiz. Herkesin bilip gördüğü gibi çağımızın asıl savaşı, refah savaşıdır. Bilgi ve nitelik savaşıdır…

  Bayram’ın telefondaki heyecanı büyüktü ama içinde belki de bir beklenti de vardı:

Her alanda güçlü bir Türkiye…

  Bir millet askerine güveniyorsa; ekonomisine de güvenmeli. Bilimine de, gençliğine de...

  Tekirdağ’dan yola çıkan, şehrimizi ve ülkemizi en iyi, en yüksek iradeyle temsil eden evlatlarımıza; selamlar yolluyorum. Ve bu memleketi her alanda güçlü görmek isteyen herkese de; selamlarımı iletiyorum.

   Disiplin bir başlangıç, asıl zafer, hayatın her alanına taşıdığımızda gelir.

Güven SERİN 

 

  

DOĞAYI BİR FİLME SUSTURMAK

 

Kamera; Güven

Kamera; Güven

Kamera; Güven

                                     DOĞAYI FİLMLE SUSTURMAK

  Bazen yola çıkarız, aslında gittiğimiz yer yolun kendisi değildir. Antik Likya Yolu’nda bunu çok hissettim. Haritada ince bir çizgi gibi duran patika, yürümeye başlayınca bir hafızaya dönüşüyor. Ayağınızın altındaki taş yüzlerce, binlerce yıl öteden kalmadır. Patikayı saran bitkiler, ağaçlar, kekikler, adaçayları adeta rüzgârla konuşur. Kimi yakınından geçtiğiniz, kimi dağların tepesinden izlediğiniz deniz hep aynı denizdir ama siz artık siz olmaktan öte geçersiniz. Çünkü doğa, insanı değiştirmeden bırakmaz; yeter ki ona eşya değil, kulak götürelim…

  Ganoslar’da bir gece kampı… Gündüzün gürültüsü çekilip gidince dağın sesi ve nefesi yükselir. Çadırlar kurulduğunda aslında bir barınak değil, bir eşik kurmuş olursunuz: konfor ile bilinmezlik arasında ince bir çizgi. Şafak yürüyüşleri vardır; herkes uyurken toprağın uyanışına tanıklık etmek… O an anlaşılır, doğa romantik bir fon değildir. Doğa yaşayan, soluyan, sizi sınayan bir varlıktır. Kabul eder ama şartları vardır.

  Televizyonda izlediğim bir belgesel bu yüzden içime bir huzursuzluk bıraktı. Genç bir çift… İyi niyetli, meraklı ve belki de doğayı seviyorlar. Araçtan indirdikleri şişme çadır, koltuk, kanepeleri bir güzel şişirip hazırladılar. Bir kamp alanından öte sanki taşınır bir salon kuruldu. Neredeyse tek emek, tek ter bu modern eşyaların kurulmalarından öte geçmedi. Her şey düğmelerle, pompayla, prizle çalışıyor. Yemek yenildi, çaylar içildi. Sonra gecenin en taze zamanlarında şu cümle geldi:

“ Film izleyelim mi?”

  İşte orada doğa susturuluyor… Çünkü gece, film değildir. Doğadaki gece; insanın kendi iç sesiyle baş başa kaldığı zamandır. Bir baykuşun kanat sesi, ateşin içine doğru yaslanması-çöküşü, uzaktan gelen belirsiz bir çıtırtı… Bunlar insanı ürkütür belki ama aynı zamanda insanı insan yapar. Ekran açıldığı an doğa dekor olur. Siz doğada değilsiniz artık; doğa, sizin konforunuza taşınmıştır.

  Bu durum sadece bireysel bir tercih değildir. Sosyolojik olarak baktığımızda modern insanın doğayı da tüketebilir bir deneyime dönüştürme alışkanlığıdır bu. Psikolojik olarak sessizlikten kaçıştır. Bazen, sessizlik soru sorar, cevap ister. Kültürel olarak ise çok daha derin bir kaybı anlatıyor: Doğada var olma bilgisinin unutulmasını.

  İzlediğim ikinci belgeselde ise bambaşka bir dil vardı. Neredeyse hiç konuşma yoktu. Adam tek başınaydı. Doğa zaten konuşuyordu. Yanında sadece marangozluk aletleri olan bir adam, doğanın içinde bir kulübe inşa ediyordu. Çivi yoktu, demir yoktu. Acele yoktu. Her parça, doğanın izin verdiği kadardı. Bacası tüten küçük bir ocak, rüzgârla uyumlu bir çatı… Mantarı doğadan topladı, içeceği çayın bitkilerini kendi elleriyle seçti.

Bu bir gösteri değildi.

Bu, uyumun sessiz mühendisliği, mimarlığıydı.

  Likya Yolu’nu yürürken öğrendim: Fazla eşya insanı yorar, az eşya insanı açar. Ganoslar’da öğrendim: Gece yürüyüşlerine çıkan karanlıktan korkmaz. Çünkü karanlık düşman değildir; öğretmendir. Çünkü karanlıkta insan kendini duyar.

  Acaba kedimize dürüstçe şu soruyu sarabilir miyiz?

 Doğada kamp yapmak sadece eşyayla mı olur?

Doğanın sunduğu o zenginlik, bir gecelik filmle bastırılmalı mı?

   Bir kampı şehirden kaçmanın konforlu bir taklidine dönüştürdüğümüzde, doğaya zarar vermeyiz belki; ama kendimizden eksiltiriz. Çünkü o gece film izleyerek kaybettiğimiz şey doğa değil, insanın sessizlikle kurduğu kadim bağdır.

Doğa aşkı fotoğraf çekmekle başlamaz. Doğa aşkı geceye karışabilmekle başlar. Bir patikada yön kaybedip yıldızlara bakabilmekle… Şafakta uyanıp “iyi ki buradayım” diyebilmekle…

  Likya yolculuklarından birinde bir taşın üzerinde oturup denizi seyrederken, Ganoslar’da ateşin başında susarken anladım şunu:

 Doğa, insana çok şey sunar ama bir şartla: Sahici olacaksın.

Ne şişme koltuğu, ne ekran ışığı…

Sadece insan ve doğa.

İki eski yolcu gibi, aynı ateşin etrafında.

 Güven SERİN 

 

 

 

  

KAMYON

 

Kamera; Güven 

Barbaros Tekirdağ

        KAMYON: YOL KENARINDA UNUTULAN HAYAT

  Barbaros yakınlarında, bir cadde ve sokağın kenarında, zamanın yavaş yavaş üstünü örttüğü bir kamyon duruyor. Kırmızı gövdesi hâla ayakta; kapıları kilitli, aynaları yerinde, hortumları, zincirleri, reflektörleri görev başındaymış gibi. Ama sarmaşıklar, dikenler, kurumuş otlar onu kollarıyla sarmaya başlamış. Sanki doğa,”Artık sen bizdensin” der gibi, onu kendi sessizliğine davet ediyor.

  Bu bir hurda gibi terkedilmiş bir araç değil. Bu,”birkaç gün sonra alırım” diye bırakılmış bir hayat parçası.

  Durmak fiilinin bütün ağırlığıyla duruyor. Gitmek için yaratılmış bir şeyin gitmeyişi gibi… Sanki bir sahnenin ortasında, perdenin hiç kapanmadığı bir oyunda, gelmeyecek birini bekler gibi.

“Bugünde gelmedi” diyor bir parçası.

“Belki yarın” diyor kilitli kapıları.

  Ve insan, ister istemez Beckett’in o bitmeyen bekleyişini hatırlıyor: Gelmeyeceğini bile bile beklenen Gadot’yu…

   Beklemek bazen umut değildir; bazen sadece kaderdir.

Kim bilir sahibi kimdi…

  Sabahın köründe kontak çevirip yola düşen, direksiyon başında ekmeğini arayan, başkalarını yoldan alan bir çekici şoförü belki. Kim bilir hangi sefer yarım kaldı, hangi dönüş bir daha mümkün olmadı. Hastalık mı, yoksulluk mu, kader mi, ölüm mü? Bilmiyoruz! Bildiğimiz tek şey, kamyonun hâla kilitli olduğu; yani terk edilmediği, emanet bırakıldığı.

  İşte insanın içini burkan da bu:

Terkedilmiş değil; dönülecek sanılarak bırakılmış.

   Bizim göçlerle yoğrulmuş tarihimiz de böyle değil mi? Balkanlardan, Kafkaslardan, Anadolu’nun içlerinden ağlaya ağlaya çıkan insanlar… Kapılarını kilitleyip anahtarlarını ceplerine koydular. Sandıklarını, tencerelerini, duvardaki saatlerini, avludaki incir ağacını, gül ve erik bahçesini bıraktılar.”Nasıl olsa döneriz” dediler. Dönecekleri günü beklediler ama dönemediler. Eşyalar bekledi, insanlar gelmedi.

  Bu toprakların Balkanlarla kurduğu hüzünlü bağ da böyle bir bekleyiştir aslında. Bir zamanlar bu ülkeden Balkanlara gidenler de, Balkanlardan bu ülkeye gelenler de, evlerini kilitleyip çıktılar. Sobayı söndürmeden, perdeleri indirmeden, anahtarı cebine koyarak… Gittikleri yerde misafir, bıraktıkları yerde ise hâla ev sahibi kaldılar. O evler, pencereleriyle yollara baktı, kapılarıyla ayak sesi dinledi. Kimileri döndü, kimileri dönemedi.

   Dönemeyenlerin evleri, tıpkı bu kamyon gibi, gelmeyecek sahiplerini beklemeye devam etti.

Bu kamyon da bekliyor. Bir asker gibi, son emri almamış; bir yolcu gibi, biletini kesmiş ama treni kaçırmış. Bir sahnenin ortasında, repliği bitmiş ama oyunu bitmemiş bir figür gibi…

   Hayat garip bir denge kuruyor:

 Düzen sonsuza uzanmak isterken, insan hep yarım kalıyor. Eşya kalıyor, zaman kalıyor, mekân kalıyor… Giden ise geri dönemiyor.

  Yolunda gitmeyen bir hayatın en sessiz, en sadık tanığıdır belki bu kamyon. Konuşmaz, şikâyet etmez, isyan etmez… Sadece durur. Ve duruşuyla şunu anlatmak ister:

Her ayrılık, dönülmeyen bir seçenektir.

Her kilitli kapı, içinde kalmış bir hayattır.

  Ve bazı bekleyişler, Gadot gibi, gelmeyecek olanın hatırasını sonsuza dek ayakta tutar.

Güven SERİN 

BİRİLERİ YAZMAK ZORUNDA

 

                                BİRİLERİ YAZMAK ZORUNDA

  Değerli ve pek saygın toplumumuzun merakı, dillere destandır. Bilirsiniz, birisi bir iş yapıyorsa, mülkiyet sayısında bir değişim oluyor veya olmuyorsa hemen sorarız; “ Ne iş yapıyorsun? Ne kadar kazanıyorsun?” Yapılan işin; kişisel ve toplumsal faydasını düşünen varsa da, azınlıkta belki de sanatın o sonsuz adanmış soluklarında gizliler…

  Yazımızın başlığı ne diyor: -Birileri yazmak zorunda! Orhan Veli’nin ekonomik durumu hep yerlerdeydi. Ama o yazıyordu. Kendine özgü ve Orhan Veli ismini en üst, saygın bir yere taşıyan bir markayı, birileri yaz, çiz dediği için değil, o ilahi neşe, mizah, hiciv ve edebi sanat için; tereddütsüz yerine getirdi.

  İstanbul’u ne Orhan Veli’siz, Sait Faik’siz, Haldun Taner’siz, ne de Attila İlhan’sız bir İSTANBUL düşünemeyiz. Onlar o kadim şehrin puslu havalarından da, pırıl pırıl esin perilerinin gelip dans ettiği zamanlardan da beslendiler.

  Orhan Veli’nin bir şiiri, sadece sevgiliye seslenmez; kendi olgun sürecine basamak yapan, sözcüklerin o eşsiz değerini bilen herkese bir şey fısıldar;

“ Bekliyorum

   Öyle bir havada gel ki,

   Vazgeçmek mümkün olmasın.”

  Sözcüklerin gücünü, doğallığını, içtenliğini tartışacak değilim; her şey, olduğu gibi tam da o havanın zamanıymış gibi gülümsüyor, gülmeyi unutan, düşünmeden uzaklaşan yüreklere…

  Ya kendisiyle dalga geçen, sonradan bestelenip şarkılara taht kuran o mısralar;

“ Cep delik, cepken delik

   Kol delik, mintan delik,

   Yen delik, kaftan delik,

   Kevgir misin be kardeşlik!”

   Birileri yazmak zorunda olmasaydı; bu dizeler, kendi tahtına kurulup, bütün zamanlara, zaman kavramını bile geride bırakarak ulaşır mıydı hiç?

  Sait Faik Abasıyanık kendi eşsiz ve tarifsiz izlerini sadece Burgazada’ya değil, İstanbul’a, Türkiye’ye, her yere bırakmayı, edebi, felsefi ve insani bir borç içinde yapmıştır. İspatı mı? Onun, O ve Ben şiirine bir bakmak isterim;

“ Sana koşuyorum bir vapurun içinde.

   Ölmemek, delirmemek için.

   Yaşamak; bütün adetlerden uzak

   Yaşamak…”

   Belki de sevişme denen eylemi sadece düşlerinde yaşayan, her okuyana tat bırakan; Şimdi Sevişme Vakti şiiri, gerçek ile düşün muhteşem rekabetini, edebi düşlerin gerçeğin de önüne geçtiğinin kanıtı gibidir;

 “ Çıplak heykeller yapmalıyım

   Çırılçıplak heykeller

   Nefis rüyalarımız için

   Ey önümden geçen aksakalı kasketli

   Yırtık mintanından adaleleri gözüken

   Dilenci,

   Sana önce

   Şiirlerin tadını

   Aşkların tadını

   Resimlerden duyurmalıyım,

   Resimlerden.”

   Attila İlhan, belki de en üretken yazar ve şairlerimizin en başında geliyordu. İzmir ile İstanbul arasında mayalanan, durmadan üreten bir koca şair;

 “ Gözlerin gözlerime değince

   Felaketim olurdu ağlardım

   Beni sevmiyordun bilirdim

   Bir sevdiğin vardı duyardım

   Çöp gibi bir oğlan, ipince

   Hayırsızın biriydi fikrimce

   Ne vakit karşımda görsem

   Öldüreceğimden korkardım

   Felaketim olurdu ağlardım.”

   Velhasıl dostlarım; birileri yazmak zorunda; zor olan ve zorlukları bitmeyip, insanlığı, insan icatlarının tüketeceği bu günlerde, daha da yazmak, okumak zorunda; BİRİLERİ…

Güven SERİN 

 

 

 

 

BİR ACI,BİR SEFALET ve YALNIZLIK EVRENİ

 

                        BİR ACI, SEFALET ve YALNIZLIK EVRENİ

   Biraz karamsar bir yazı başlığı görünse de pekâlâ irdeleyerek Britanyalı filozof ve matematikçi Bertrand Russell’a ait bu düşüncenin ne kadar gerçek veya gerçekdışı olduğunu görebiliriz. Soru sormaktan korkmayan, filozofun ısrarla üzerinde durmuş olduğu felsefedeki gibi her daim insanlığa bir şeyler söylemek istediğini, sizlerle birlikte bende yeniden yorumlamak istiyorum…

  İnsanlığın koşusu öyle bir hızlandı ki sonunda yazımızın başlığındaki yalnızlık evrenine doğru gitmenin yazgısı içinde çırpınıp duruyoruz. Bir taraftan en ahlaki sözleri söylerken, diğer taraftan, kendi bencil huzurlarımızı, soylu konfor alanlarımızı korumak için deliler gibi çabalayıp duruyoruz. Hatta didiniyoruz…

  Bertrand Russell bir konuşmasına şu felsefeyi gündeme taşır:

—İki şey söylemek isterim. Biri entelektüel diğeri ahlaki! Entelektüel açıdan şunu söylemek istiyorum. Herhangi bir konuyu öğrenirken veya herhangi bir felsefeyi incelerken, kendinize sadece şunu sorun; Gerçekler nedir ve gerçeklerin ortaya koyduğu doğru nedir?

   Asla başka yola sapmayın, başka bir şeye inanmak istersiniz… Veya başka bir inancın sosyal etkisinin daha iyi olacağını düşünseniz bile! Sadece ve sadece gerçeklerin ne olduğu ile ilgilenin. Entelektüel açıdan söylemek istediğim budur.

   Ahlaki olarak söylemek istediğim şudur:

—Sevgi bilgecedir, nefret ise aptalcadır. Gittikçe birbirine daha fazla bağlanan bu dünyada… Birbirimizi hoş görmeyi öğrenmek zorundayız. Bazı insanların dile getirdiği hoşlanmadığımız gerçeklere katlanmayı öğrenmek zorundayız.

  Aslında filozof hayatını tam olarak şöyle izah ediyor:

—Hayatımı üç basit ama karşı konulamaz tutku yönlendirdi: Sevgi ihtiyacı, bilgiye susamışlık, insanlığın çilesi karşısında hissettiklerim. Bu tutkular güçlü rüzgârlar gibi, bazen kendimi umutsuzluğun kıyısında bulduğum bir endişe okyanusunda beni hep oradan oraya sürüklemiştir.

  Deneyim sahibi olmuş, kadim kültürlerini nesilden nesle aktarmış insanların söyledikleri de aynı felsefeden başka bir şey değildir. Öğretileri o günün ihtiyaçlarına göre, çıraklıktan kalfalığa ve ustalığa taşıyarak, önce aç olanı doyurmayı bilgece başararak bu zamanlara ulaştılar.

  Ya şimdi? Şimdinin tam olarak ne olduğunu kim izah edebilir? Nesilden nesle aktarılamayan kültürleri bir yana bırakın, evler, bahçeler, tarlalar ve anılar bile aktarılamayacak kadar yalnızız…

  Modern yaşamın en önemli baskılarından birisi de göçler… Hep daha iyi yaşamak umudu gibi düşünülse de, öyle olmadığını üzülerek görebiliyoruz…

  Bilgiye susamışlık yerine, kurnazlığı, hilebazlığı tercih ediyor görünüyoruz. Sevginin yerini ise hiç tanımadığımız insanların beğenisini sosyal dünyadan almışsak, kendi sunumlarımızı-paylaşımlarımızı o gün iyi pazarlamışsak, sanki yepyeni icatlarda da bulunmuş gibi yapay sevinçlerin çok çabuk kederlere dönüşmesi kimsenin umurunda bile değil.

  Ya İnsanlığın çilesi karşısında hissedilenler? Böyle bir çile mi var ki? Cevabını, siyasi düşüncelerin, sosyolojik gururun altına gizleyerek ne çok çaba harcayıp zaman tüketiyoruz; ne çok…

 Hiç kimsenin kurtulamayacağı ACI gerçek bellidir; filozofun arayışındaki saf gerçekte bir yıldız gibi parlıyor ve bize tebessüm içinde el sallıyor:

 —Bir acı, sefalet ve yalnızlık evreni! Fısıltılarını sonsuz umutların, kavramların üzerileri, göz kamaştırıcı ışığıyla çakıp duruyor…

 Güven SERİN