MORİNGA AĞACI, KAKADU KUŞU ve İNSAN
Bazı belgeselleri tekrar tekrar izlesek de her izleyişimizde yeni bir bilgi, heyecan ve yaşam adına bir umut bulabiliyoruz. Son günlerde birkaç kez izlediğim belgesel de böyleydi.
Filipinlerde yaşayan Kakadu kuşunun yaşam mücadelesi anlatılıyordu. Son derece sevimli, zeki ve sosyal bir canlı… Ancak sayıları her geçen gün azaldığını öğrendim. Dünyada bin taneden daha az kaldığı tahmin ediliyor. Bilim insanları yıllardır büyük bir titizlikle bu türün yok olmaması için çalışıyor; üreme alanları korunuyor, doğal yaşam koşulları iyileştiriliyor ve gelecek kuşaklara aktarılabilmesi için önemli projeler yürütülüyor.
Belgeselde dikkatimi çeken bir başka ayrıntı ise Kakadu kuşunun yaşam sürdürdüğü, bağımlı olduğu Moringa ağacıydı. Bu kuş, büyük ölçüde o ağacın sunduğu imkânlarla besleniyor ve yaşamını devam ettiriyor. Doğanın kusursuz dengesi içinde biri diğerine bağlı. Ağacı koruyamadan kuşu koruyamayız. Kuşu anlamadan da içinde yaşadığı ekosistemi tam olarak kavrayamayız…
Belgesellerin en büyük katkıları da belgi budur. Bize sadece bilgi vermezler; empati-duygudaşlık kurmayı da öğretirler. Bir kuşun peşinden gider, bir ağacın gölgesinde durur, bir canlının yaşam mücadelesine ortak oluruz. Bir yerde iyice sokulur; anların soluk alışlarını bile duymaya başlarız. Bir süre sonra Moringa ağacı da, Kakadu kuşu da bize uzak coğrafyalardaki yabancı canlılar gibi görünmez. Sanki evimizin bahçesindeymiş gibi onları önemsemeye başlıyoruz.
Bu, insanlığın önemli kazanımlarından birisidir. Artık biliyoruz ki insanlar bu gezegenin tek sahibi değildir. Bizden çok önce bu gezegende yaşayamaya başlayan, kendilerine özgü yaşamaları, mücadeleleri ve hakları olan sayısız canlı türü vardır. Onları korumaya çalışmak, aslında yaşadığımız dünyayı korumaktır…
Belgesel sona erdiğinde zihnimde yepyeni sorular sorulmaya başladı. Nesli tükenme tehlikesi altındaki canlılar için dünyanın dört bir yanında büyük bir seferberlik yürütülüyor. Fonlar ayrılıyor, araştırmalar yapılıyor, uluslar arası işbirlikleri kuruluyor. Bütün bunlar son derece değerli ve desteklenmesi gereken çalışmalar.
Ama aynı zaman dilimi içinde dünyanın başka köşelerinde insanlar ölüyor. Filistin’de, Lübnan’da, Suriye’de ve daha birçok coğrafyada kadınlar, çocuklar ve yaşlılar savaşların, yoksullun ve çaresizliğin içinde yaşam mücadelesi veriyor. Milyonlarca insan yerinden yurdundan edildi. Artık yüz binlercesinin geleceği bile yok. Büyük çoğunluğunun tek derdi sadece; hayatta kalabilmek…
O zaman gelin hep birlikte şu karşılaştırmayı yapalım. İnsan gibi düşünelim:
Bir Kakadu kuşunun yaşamı için gösterdiğimiz dikkat ve özeni, neden her zaman insan için göstermekte zorlanıyoruz?
Meselenin kaynak eksikliği olduğunu kabul etmiyorum. Sanıyorum mesele, insanın uzak acılara karşı zihninde geliştirdiği duyarsızlık, alışkanlıktır… Sosyologların da dikkat çektiği gibi, felaketler sürekli tekrarlandığında sayılar çoğalır, rakamlar artar ve ne yazık ki acılar görünmez olmaya başlar. Bir kuşun öyküsü bizi derinden etkilerken, milyonlarca insanın öyküsü, bazen sadece birkaç satırlık habere dönüşüyor.
Doğa bize böyle mi öğretiyor? Hayır! Doğada hiçbir canlı tamamen yalnız değildir. Kakadu kuşunun Moringa ağacına ihtiyacı vardır. Ağacın da içinde bulunduğu çevre dengesine... Birinin kaybı diğerini etkiler. Belki de insanlık da sandığı kadar bağımsız değildir. Dünyanın herhangi yerindeki bir acı, er ya da geç, bütün insanlığın ortak yüküne dönüşebilir. Bir toplumun yarası, zamanla insanlığın yarasına dönüşebilir.
Bu yüzden bu yazımın konusu; insanı mı yoksa bir kuşu mu koruyacağız sorusu değildir.
Dokunmak istediğim gerçek, yaşamın tamamına aynı vicdanla bakıp bakmayacağımız üzerinedir.
Bir ağacı korumakla bir çocuğu korumak arasında ahlaki bir rekabet yoktur. Bir insanı korumakla bir kuşu koruma vicdanı aynı düzlemde buluşabilmelidir. Merhamet bölündükçe hiçbir zaman azalmaz, tam tersine daha da genişler ve güçlenir.
Şu düşünceleri içinde umudumu korumaya çalışıyorum. Belki günün birinde insanlık sadece nesli tükenmek üzere olan canlıları değil, tükenmekte olan vicdanları da korumayı öğrenir.
O zaman Moringa ağacı da yaşar, Kakadu kuşu da yaşar, insan da… Hissettiğim şudur; bazen bir türü korumaktan daha zor olan şey, insanın kendi insanlığını koruyabilmesidir.
Güven SERİN

Hiç yorum yok:
Yorum Gönder